
نفحات انس
انسان کامل در فرهنگ شیعه
کتاب نفیس «نفحات انس» مجموعه پیادهشدۀ مصاحبات حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه با مؤسسۀ محترم شمسالشّموس، پیرامونِ «انسان کامل در فرهنگ تشیّع» بهنحو عامّ، و تبیینِ «مقام عرفانی عارف کامل حضرت حاج سیدهاشمحداد قدّساللَهسرّه» بهنحو خاص، میباشد که با لسانی سلیس و بیانی روان به تبیین آموزههای اصیل عرفانی پیرامونِ این موضوعِ پیچیده پرداخته، که به عنوان مقدمهای در شناخت انسان کامل، رهپویان طریق حق و مسیر هدایت را به تحقیق گسترده در این موضوع دعوت میفرماید. اهم مطالب مندرج در این اثر: • علّت تأکید اولیایالهی بر اتقان در خواندن دروس طلبگی • دیدگاه و بینش متعالی مرحوم حدّاد دربارۀ واقعۀ عاشورا • تجلّی توحید به نحو اَتمّ در سیدالشهداء علیهالسلام در روز عاشورا • کیفیت جمع میان وحدت و کثرت در روز عاشورا • تبیین حقیقت ولایت اهلبیت علیهمالسلام و اولیایالهی • کلام مرحوم حدّاد نازلکننده حق است نه منطبق بر واقع • تبیین حقیقت مقام «لاهو الا هو»، «مقام احدیّت» و «مقام واحدیّت» • حجیّت کلام اولیایالهی عیناً همانند حجیّت کلام معصومین • کیفیت اتحاد اولیایالهی با امام معصوم در حقیقت ولایت • تفاوت بین سعۀ وجودی امام زمان علیهالسلام و عارف کامل • تفاوت مراتب شهود در میان اولیایالهی • عدم تفاوت بین غیبت و ظهور امام، نزد عارف باللَه • منزلت و علوّ مقام حضرت زهرا سلاماللَهعلیها در بیان مرحوم حدّاد • عدم تنازل عارفکامل از مقام توحید • ابتهال و تجرد نفسانی علامه طهرانی هنگام شنیدن نام امام زمان علیهالسلام • نیاز به ادراک شهودی برای فهم کلام اولیایالهی • عدم امکان وصول به حقیقت معا
نفحات انس
183مقداری از آن را مطالعه میکردم. قلم نشان میدهد زنده است، جان دارد، حیات دارد.
علوّ مقام مرحوم شیخ محمدحسین اصفهانی نجفی
برادر ایشان، مرحوم حاج آقا نورالله اصفهانی که معروف و از مبارزین بود، و او هم مرجع اصفهان بود، مقدّمهای بر آن نوشته است و چه تعریفی میآورد: «روحی له الفداء!» و یکچنین تعبیری برای برادرش میآورد. در آنجا نقل میکند که:
یکی از موثّقین برایش نقل کرد که بعد از فوت برادرش، رسول خدا را در خواب میبیند و میگوید: آیا شیخ انصاری نجات پیدا کرد؟ حضرت میفرمایند: «بله، هو ناج بشَفاعتنا؛ شفاعت ما شامل حالش شد.»
میگوید: مرحوم شیخ محمّدباقر اصفهانی شفاعت پیدا کرد؟ حضرت میفرمایند: «ناج بمحبّتنا؛ محبّت ما دستش را گرفت.»
بعد میگوید: آقا شیخ محمّدحسین حالش چطور است؟ حضرت میفرمایند: «إنّه قد ورَد علی الله فأعطاه کل ما أراد؛ او اصلاً به خدا وارد شد!»1
شیخ انصاری مرد بزرگی است، ولی مرتبهاش مرتبۀ خاص است. این راه با صِرف درس فقه و اصول بهدست نمیآید. قطعاً شیخ انصاری از نقطۀ نظر فقه و اصول از شیخ محمّدحسین اصفهانی بالاتر بود، در این شکّی نداریم؛ ولی صحبت در این است که رسیدن به مقامات روحانی حد دارد و هر کسی به یک حدّ خودش میرسد. شیعه باید هر کسی را در جای خودش قرار بدهد. علاّمه طباطبائی به جای خود، شاگردان علاّمه به جای خود؛ آن فرد به جای خود، این فرد هم به جای خود؛ هر کس باید به جای خودش باشد.
وظیفۀ بنده این است که در معرّفی مکتب کوتاهی نکنم. این وظیفۀ بنده است؛ حالا به یکی بر میخورد، به یکی نمیخورد.
آن شخصی که من الآن راجع به او صحبت میکنم، الآن در آن دنیا دارد من را دعا میکند که: «خدا پدرت را بیامرزد!» چون الآن در آن دنیا حقایق را فهمیده است و الآن دیگر در عالم اعتبارات نیست که به او بر بخورد یا نه. او الآن نفرین
- مجد البیان، ص ١٦.
