
نفحات انس
انسان کامل در فرهنگ شیعه
کتاب نفیس «نفحات انس» مجموعه پیادهشدۀ مصاحبات حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه با مؤسسۀ محترم شمسالشّموس، پیرامونِ «انسان کامل در فرهنگ تشیّع» بهنحو عامّ، و تبیینِ «مقام عرفانی عارف کامل حضرت حاج سیدهاشمحداد قدّساللَهسرّه» بهنحو خاص، میباشد که با لسانی سلیس و بیانی روان به تبیین آموزههای اصیل عرفانی پیرامونِ این موضوعِ پیچیده پرداخته، که به عنوان مقدمهای در شناخت انسان کامل، رهپویان طریق حق و مسیر هدایت را به تحقیق گسترده در این موضوع دعوت میفرماید. اهم مطالب مندرج در این اثر: • علّت تأکید اولیایالهی بر اتقان در خواندن دروس طلبگی • دیدگاه و بینش متعالی مرحوم حدّاد دربارۀ واقعۀ عاشورا • تجلّی توحید به نحو اَتمّ در سیدالشهداء علیهالسلام در روز عاشورا • کیفیت جمع میان وحدت و کثرت در روز عاشورا • تبیین حقیقت ولایت اهلبیت علیهمالسلام و اولیایالهی • کلام مرحوم حدّاد نازلکننده حق است نه منطبق بر واقع • تبیین حقیقت مقام «لاهو الا هو»، «مقام احدیّت» و «مقام واحدیّت» • حجیّت کلام اولیایالهی عیناً همانند حجیّت کلام معصومین • کیفیت اتحاد اولیایالهی با امام معصوم در حقیقت ولایت • تفاوت بین سعۀ وجودی امام زمان علیهالسلام و عارف کامل • تفاوت مراتب شهود در میان اولیایالهی • عدم تفاوت بین غیبت و ظهور امام، نزد عارف باللَه • منزلت و علوّ مقام حضرت زهرا سلاماللَهعلیها در بیان مرحوم حدّاد • عدم تنازل عارفکامل از مقام توحید • ابتهال و تجرد نفسانی علامه طهرانی هنگام شنیدن نام امام زمان علیهالسلام • نیاز به ادراک شهودی برای فهم کلام اولیایالهی • عدم امکان وصول به حقیقت معا
نفحات انس
117توحید را بیان کند و به رشتۀ تحریر دربیاورد.1
علاّمۀ طباطبائی، آخوند ملاحسینقلی همدانی، مرحوم قاضی، مرحوم آقا سیّد احمد کربلایی ـ که مناظرات ایشان با مرحوم آقا شیخ محمّدحسین کمپانی به صورت کتاب درآمده است2 ـ و مرحوم علاّمه والد ـ رضوان الله علیهم ـ از افرادی بودند که از نقطۀ نظر علمی صاحب مقامات عالی بودند، و از نقطه نظر وصول به مرتبۀ عقلانی توحید به مرتبۀ کمال رسیده بودند؛ علاوه بر این، مرتبۀ شهود هم برای ایشان حاصل شده بود، که آن مرتبه برای خیلی از بزرگان حاصل نشده است؛ و این مهم است.
تفاوت مراتب شهود میان اولیای الهی
مراتب شهود متفاوت است؛ یعنی همانطوریکه از نقطۀ نظر فلسفی، انسان در مراتب مختلفی از یقین و برهان علمی در انکشاف حقایق توحیدی و آثار عالم وجود و هستی بهطور عام و مطلق است، همینطور از نقطۀ نظر شهود هم بین عرفا تفاوت بوده است. مثلاً ما میدیدیم مرحوم آقای حدّاد نسبت به بعضی از حالات محییالدّین ـ با آن مقامش ـ معترض بودند. یا اینکه در بین تلامذۀ بزرگان افراد مختلفی از این نقطۀ نظر وجود داشتند، مثلاً مرحوم قاضی تلامذۀ مختلفی داشتند که همه از بزرگان و اولیا بودند، از اخیار و صلحا بودند، همه از ارباب معرفت بودند؛ مرحوم آقا شیخ محمّدتقی آملی3 و مرحوم علاّمه طباطبائی و اخوی بزرگوارشان4 ـ رحمة الله علیهم ـ که واقعاً از ستارگان درخشان عرفان و توحید بودند، مرحوم آقا سیّد حسن مسقطی اصفهانی5 و مرحوم آقا
- مجموعه آثار شهید مطهری، ج ٩، ص ١٩٤، تعلیقه؛ شرح مبسوط منظومه، ج ١، ص ٢٣٩.
- توحید علمی و عینی.
- جهت اطّلاع بر احوال مرحوم آملی ـ رضوان الله علیه ـ رجوع شود به مهر تابان، ص ٣٣٣؛ معاد شناسی، ج ٢، ص ٢٦٥.
- جهت اطّلاع بر احوال سیّد حسن الهی برادر مرحوم علاّمه طباطبائی رضوان الله علیهما رجوع شود به مهر تابان، ص ٣٩.
- جهت اطّلاع بر احوال مرحوم مسقطی ـ رضوان الله علیه ـ رجوع شود به روح مجرّد، ص ١٠٢ ـ ١٠٦؛ توحید علمی و عینی، ص ٢٣١.
