کتاب نفیس «سیره صالحان» نسخۀ منقّح سخنرانیهای حضرت آیةاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در سال 1432 ه.ق میباشد، که به تبیین و اثبات «حجّیّتِ قول و فعل اولیایالهی، به جهت حکایت از متن واقع» همراه با ذکر برخی ادله عقلی و نقلی و شواهد پرداخته و و با زبانی ساده و روان، پرده از حقایق نشکفتۀ این امر خطیر بهقدر طاقت بشری، برداشته و تا اندازهای به شبهات مربوطه پاسخ میدهد. از آنجا که پس از ایراد سخنرانیها، سؤالات و اشکالاتی مطرح شد و مرحوم مؤلف پاسخهایی عمیق و ژرف مکتوباً ایراد فرمودند، محقّقان انتشارات مکتب وحی به دستور مؤلّف، پاسخهای مذکور را در ضمنِ متن کتاب، در جای مناسب آن، مندرج ساخته که بر غنای مطالب افزوده و مخاطب را با افقهای والایی از معرفت به ولایت آشنا مینماید. اهمّ مطالب مندرج در این اثر: • انطباق عمل با متن واقع، معیار اطاعت از شرع • حجیت ذاتی کلام انبیاء و اولیاء به جهت حکایت از متن واقع • اعمبودن معنای ولایت از امامت • ولایت ولیالهی نسبت به جاهل حجیت ندارد • تحقّق مقام «لا یَشْغُلُه شَأنٌ عَن شَأنٍ» در اولیایالهی تحت ولایت امامزمان علیهالسلام • سرّ حجیت فعل اولیاء در داستانِ حضرت موسیوخضر • تکامل نفسانی و فعلیت انسانی،دلیل حجیت عقلیه و شرعیه شریعت اولیایالهی • تفاوت ماهوی علم اولیاءالهی و دانش اهلظاهر • عدم جواز عرضۀ قول و فعل ولی خدا بر کتاب و سنت • عینیت گفتار و رفتار اولیایالهی با معصومین، ملاک حجیت کلام آنان • علوم اولیای الهی به افاضۀ ائمۀ معصومین و اشراف آنها به مصالح و مفاسد
مرتب سازی:
سیره صالحان
72بهاینجهت است که مآل و بازگشت انسان به عالم آخرت میباشد؛ اما اینکه انسان بخواهد عمل خود را برای «در آینده به نتیجه رسیدن» انجام دهد، بههیچوجه صحیح نیست و باید عمل را برای خصوصیت فعلیهاش انجام داد.
تشبیهی در بیمعنا بودن انجام عبادات برای آینده
منبابمثال، شخصی که هر روز کار میکند تا سرِ ماه حقوق بگیرد، از روز اول دائماً به امید آن است که ایام و هفتهها سپری شود تا روز سیام فرابرسد. این فرد آرزو و وِردِ زبانش روز سیام است و هرچه میگذرد اشتیاقش تابهحدی زیاد میشود که شبها خواب شمردن پول زحمات یکماههاش را میبیند؛ زیرا این حقوق قبل از تاریخ مقرّر پرداخت نمیشود و اگر حقوق روزانه دریافت میشد، دیگر برای او روز سیام با سایر ایام تفاوتی نداشت. گرچه چنین فردی پیوسته به آینده فکر میکند، اما این مسئله در عبادات و اعمال و رفتار انسان معنا ندارد؛ چه روز قیامتی باشد و چه نباشد. وقتی نماز در همان لحظه در نفس اثر میگذارد، دیگر معنا ندارد فردی به فکر حساب نمازش در روز قیامت باشد.
نمونههایی از اشعار اولیاء الهی در توجه دادن انسان به وضعیت فعلی
من که امروزم بهشت نقد حاصل میشود *** وعدۀ فردای زاهد را چرا باور کنم؟!1 * * *
صوفی ابنالوقت باشد ای رفیق *** نیست فردا گفتن از شرط طریق2 * * *
ای دل اَر عشرت امروز به فردا فکنی *** مایۀ نقد بقا را که ضمان خواهد شد؟!3 این عبارات ما را به وضعیت «فعلی» سوق میدهند، نه به آینده، و بین اینکه انسان در تفکر و مرام خود بهامید آینده باشد، و اینکه همیشه در موقعیت فعلی حرکت
- دیوان حافظ، ص ١٥٧.
- مثنوی معنوی، دفتر اوّل.
- دیوان حافظ، ص ١٠٤.