
مهر فروزان
نمائی اجمالی از شخصیت علمی و اخلاقی حضرت علامه آیة الله حاج سید محمد حسین حسینی طهرانی
کتاب شریف «مهر فروزان» اثر ذیقیمتِ حضرت آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللهسرّه میباشد که به معرّفی اجمالیِ شخصیت علمی و اخلاقیِ عارف بالله و بأمرالله حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّساللهنفسهالزکیّة پرداخته و شمّهای از اصول تربیتی و سیرۀ عملی آن عارف ربانی را برای جویندگان راه خدا و پیروان مکتب اهلبیت علیهمالسلام به رشتۀ تحریر درآورده است. اهمّ مطالب مندرج در این اثر: • نقش بسزای علامه طباطبائی در ساختار معرفتی علامه طهرانی • عقل و شرع و شهود سهرکن اساسی مکتب عرفانی علامه طباطبایی • ارتباط وثیق علامه طهرانی با آیةالله سیدجمالالدین گلپایگانی • خوف از ابتلاء به مرجعیّت و التجاء به ائمه علیهمالسلام • ارتباط با عارف بالله حضرت آیةالله حاج شیخ محمدجواد انصاری همدانی رضوانالله علیهما • توفیق اتصال به محضر آیتالحق و العرفان، حاج سیدهاشم حداد رضواناللهعلیه • اساس فعالیت علامه در مسجد، تببین معارف بدون مصلحتاندیشی • تربیت طلّاب و دانشجویان علوم اسلامی، و شاگردان سلوکی • بعضی از مبانی علامه طهرانی در مسائل مختلف فقهی و اجتماعی • منع علامه از ورود افراد در مسائل ربویِ بانکها • حرمت رجوع به حکّام ظالم در مرافعات • اهتمام به اداء نماز در پنج نوبت • مواظبت علامه طهرانی در استعمال عناوین و تعابیر واقعی • عدم تنازل از توحید در روش تربیتی مرحوم علامه • اهتمام علامه بر حفظ شاخصههای فرهنگی اسلام و تشیع • شخصیت سیاسی علامه طهرانی • ملموسبودنِ روح حیات و ارتباط با ضمیر خواننده در تألیفات علامه طهرانی • خدمت به خلق و ایجاد محبت و صفا از خصائص علامه طهرانی • عظمت روح و تعالی نفسِ قُدسیِ علامه طهرانی
مهر فروزان
120ایشان معتقد بودند:
باید در محاورات و استعمال کلمات، از الفاظ مشترکۀ بین مذاهب و ادیان ـ تا چه رسد به مِلل و نِحل مختلفه ـ و نیز از الفاظ مختصّۀ به مبانی تشیّع، در غیر ما وُضِعَ لَه، جدّاً پرهیز نمود؛ تا اصالت فرهنگی اسلام و نمودار مشخّصۀ مکتب به خوبی بتواند روشنگر و مبیِّن و راهنمای محتوای خود گردد، و از آسیب محرِّفین و بِدَع ضالّه و مضلّه و دزدان رهزن دین و ایمان و اعتقاد در امان باشد.1
اصرار علاّمه طهرانی بر کتابت کلمۀ مبارکه «بسم الله الرّحمـٰن الرّحیم»
مثلاً میفرمودند:
استعمال لفظ «نیایش» برای نماز غلط است؛ زیرا نیایش یک عمل عبادی است که جمیع ادیان در او مشترکند، و هر کدام از آنان به نوبۀ خود در طول شبانه روز یا در ایّام هفته، مراسمی جهت تقرّب به پروردگار به اسم نیایش انجام میدهند، ولی هیچکدام از آنها نماز نمیباشد؛ زیرا نماز با این خصوصیّات، مختصّ دین اسلام و مُنزَل از نفس شریف پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم میباشد. بنابراین نباید این عمل عبادی مخصوص را در تسمیه، همطراز با سائر اعمال عبادیّۀ شرایع و ادیان قرار داد، و لفظ نیایش را که مشترک بین همه است، در این مورد به کار برد.
همینطور استعمال کلمۀ مبارکۀ ﴿بِسۡمِ ٱللَهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ﴾ اختصاص به مبدأ اعلی داشته، و نمایانگر صفات جمال و عطوفت و رحمت و شفقت و جامعیّت ذات اقدس الهی در استجماع جمیع صفات و اسماء کلّیّۀ خود است.
نوشتن کلمۀ «باسمه تعالی» گرچه به حسب قرائن حالیّه، دالّ بر ذات مبارکۀ حقّ جلّ و علا است، ولی این رجوع و احالۀ ضمیرِ «باسمه» با توجّه به قرائن است؛ و الاّ خودبهخود و فینفسه مُشعر به این معنی نخواهد بود.2
بنابراین، به چه دلیل و به چه رجحانی یک مسلمان و شیعه باید از استعمال
- رجوع شود به ولایت فقیه، ج ٣، ص ٢٥٣ الی ٢٥٦.
- جهت اطّلاع بیشتر بر اهمیّت کتابت «بسم الله الرّحمن الرّحیم» رجوع شود به وظیفۀ فرد مسلمان، ص ١٧؛ اسرار الصّلاة مرحوم میرزا جواد ملکی تبریزی، ص ٢٨١. (محقّق)
