Name: کتاب مهر فروزان - PDF - آیت الله سید محمد محسن طهرانی
Availability: InStock
Author: آیتاللَه سید محمدمحسن حسینی طهرانی

مهر فروزان

112

مفاد و معنای ولایت در لغت و اصطلاح (ت)¹
ولایت از ناحیۀ عبد همان فناء ذات عبد در ذات پروردگار است (ت)²
1. الولایةُ حصولُ الشیئَین بِحیثُ لَیس بَینهما ما لَیس مِنهما؛٦ «ولایت یعنی بین دو چیز چنان قرب و مؤالفت صورت پذیرد که چیزی خارج از وجود آنان در میان نباشد.»
  در نتیجه این قرب که لازمۀ وحدت است، آثار شی‌ء در ولیّ تجلّی می‌نماید؛ و چون عبد در مقام عبودیّت به این مرتبه از قرب برسد، به واسطۀ غلبۀ جنبۀ عِلّی در حضرت حق، ذات عبد متحوّل و متغیّر به آثار و ظهورات ذات پروردگار می‌شود؛ و این مسأله، معنا و مفهوم حدیث قدسی معروف است که می‌فرماید:
  ما یتقرّبُ إلیّ عبدٌ بِشیءٍ أحبَّ إلیّ ممّا افترضتُه علیه، فکنتُ سَمعَه الّذی یسمَعُ به و بصرَه الّذی یُبصِرُ به و لسانَه الّذی یَنطقُ به و یدَه الّذی یَأْخذُ به ...؛٧ «هیچ عمل و کرداری که بندۀ مرا به من نزدیک کند، در نزد من بهتر از تکالیف و دستورات شرعیه نمی‌باشد؛ پس در صورتی که بندۀ من قیام به آنها کرد، من گوش او می‌شوم و چشم و زبان و دست و... خواهم شد.»
  در این صورت است که اعمال و گفتار و تفکّر ولیّ خدا از کیفیّت و صبغۀ بشری خارج شده و به صبغۀ الهی و جوهر ربوبی در خواهد آمد.
  و نیز در حدیث قدسی شریف می‌فرماید:
  عَبدی أطِعنی حتَّی أجعلَکَ مِثلی. فأنا أقول: کُنْ، فَیَکون؛ و تَقولُ لِشیءٍ کُنْ فَیَکون؛٨ «بندۀ من فقط مرا عبادت کن و در تحت انقیاد من درآی تا تو را همانند خویش گردانم.
  من به چیزی چون گویم: موجود شو، وجود پیدا می‌کند؛ و تو نیز اگر بگویی: باش، خواهد بود.»
  ولایت از ناحیۀ عبد و از ناحیۀ پروردگار، این حقیقت و معنای ولایت است؛ پس ولایت به معنای سلطه و سیطره و هیمنه و حکومت نیست؛ بلکه به معنای نزدیکی و قرب است، الاّ اینکه این تقرّب در طرفین بنده و پروردگار، به دو صورت با حفظ اصل حقیقت و ریشۀ آن، ظهور پیدا می‌کند.
2. ولایت از ناحیۀ عبد که همان فناء ذات عبد در ذات پروردگار است، موجب استجلاب و استجذاب نفحات جمالیّه و بارقه‌های اسماء و صفات کلّیۀ حق بر قلب بنده است. و همین ولایت از ناحیۀ پروردگار به معنای افاضۀ رشحات آثار جمال و جلال بر قلب و ضمیر بنده است، و سلب اختیار و ارادۀ او و جایگزینی اراده و مشیت خود به‌جای آن است، که در این صورت بنده قادر بر انجام اموری که از شئون اراده و اختیار حضرت حق است، خواهد بود. ابن فارض، عارف عظیم‌الشأن مصری ـ رضوان الله‌ علیه ـ در این‌باره می‌فرماید:
  هِیَ النَّفسُ إنْ ألقَت هَواها تَضاعَفت ** قُوَاها و أعطَت فِعلَها کلَّ ذَرّةٍ٩
  «این است مقام و مرتبه نفس که اگر مخالفت هواهای او را کردی و با مشتهیات نفسانی به مبارزه و معارضه پرداختی، قوای او رو به تزاید رود تا جایی که بر تمام ذرّات عالم وجود هیمنه و سیطره و استیلا خواهد یافت.»
  این مرتبه برای پیامبران الهی و حضرات معصومین علیهم السّلام و نیز برای اولیای الهی به‌دست خواهد آمد، و شرط زعامت و امامت و قیادت است؛ زیرا تا انسان از ذات و نفس خود عبور نکرده باشد و مراتب هواها و امیال نفسانی را حتّی تا آخرین و عمیق‌ترین مراحل آن در ننوردیده باشد، مدرکات و امیال و بروزات و ظهورات او نمی‌تواند صد در صد الهی و ربوبی باشد، و چه بسا آمیخته‌ای از هوا و نصیبی از عالم غیب باشد که این موقعیت برای اسوه و الگو قرار گرفتن مناسب نیست. بنابراین چنانچه در آیات الهی آمده است:
  ﴿وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا وَ أَوْحَيْنا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْراتِ وَ إِقامَ الصَّلاةِ وَ إيتاءَ الزَّكاةِ وَ كانُوا لَنا عابِدينَ﴾؛١٠ «و ما ایشان را پیشوایانی قرار دادیم که مردم و خلایق را با امر و اراده و مشیّت ما به سوی تعالی و کمال هدایت کنند [نه از سر خود و بر اساس هوا و سلیقۀ شخصی خود] و به آنها انجام امور خیر و بپا داشتن نماز و پرداخت زکات را وحی نمودیم، و ایشان کاملاً و صد در صد در مقام عبودیت و انقیاد تام برای ما بسر می‌بردند.»