افق وحی

 این سخن درست مقابل آن کلام سُست و عبثی است که می‌گوید:

 رسول خدا سهم و نصیبش بیش از آنچه در طول عمر به‌دست آورد، نبوده است؛ و اگر به زندگی مادّی و حیات دنیوی خود ادامه می‌داد قطعاً افق‌های جدیدی از معرفت دینی به روی او گشوده می‌شد و علم و احاطۀ او بر مسائل و احکام، بیشتر می‌گردید.¹

 روایت معروف و مشهور از رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم که شیعه و سنّی آن را نقل و تأیید نموده‌اند و در حجّةالوداع برای مردم بیان کرده‌اند، شاهد بر این مدّعا است:

ما مِن شَی‌ءٍ یُقَرِّبُکم منَ الجنّةِ و یُباعِدُکم منَ النّارِ إلّا و قد أمَرتُکم به؛ و ما مِن شَی‌ءٍ یقَرِّبُکم منَ النّارِ و یباعِدُکم منَ الجنّةِ إلّا و قد نَهَیتُکم عنه‌.²

«هیچ تکلیفی را خداوند متعال تشریع نفرموده است که شما را به بهشت نزدیک کند و از دوزخ دور سازد مگر اینکه من آن را بر شما ضروری و لازم نمودم؛ و هیچ تکلیفی که شما را به دوزخ نزدیک سازد و از بهشت دور گرداند نمی‌باشد مگر اینکه من آن را بر شما حرام نموده، از آن نهی کردم.»

 بر اساس مطالب مذکوره در فصل علم، علم تفصیلی به احکام و تکالیف، دو بار برای رسول خدا نمودار گردید؛ اوّل به‌صورت دفعی و افاضه‌ای اشراقی، دوّم به‌صورت تدریجی و روزمرّه تا هنگام رحلت و البتّه همراه با إنزال تکالیف. سایر مسائل وحیانی نیز مشمول همین کیفیّت بوده‌اند. و امّا در مورد امام علیه السّلام، دیگر آن علم دوّم تفصیلی که به‌صورت تدریج حاصل گشته بود وجود ندارد.

 و لذا می‌بینیم با وجود اینکه برخی از تکالیف در مدینه نازل شده است مثل حرمت شراب، که می‌فرماید:

﴿يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِنَّمَا ٱلۡخَمۡرُ وَٱلۡمَيۡسِرُ وَٱلۡأَنصَابُ وَٱلۡأَزۡلَٰمُ رِجۡسٞ مِّنۡ عَمَلِ ٱلشَّيۡطَٰنِ فَٱجۡتَنِبُوهُ