
افق وحی
نقد نظريه دکتر عبدالكريم سروش درباره وحى
کتاب «افق وحی» اثر بینظیر حضرت آیةاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه میباشد که به انگیزۀ «نقد نظریۀ دکتر عبدالکریم سروش پیرامون وحی» تدوین شده است. نویسنده با دلایلی محکم و ادلهای متقن به رد و نقد این نظریه پرداخته و حقیقت وحی را که متنزّل از عالم ربوبی است، مبرّا از هر گونه نقص و اشکال و اعوجاج و انحراف، معرّفی میفرماید. از آنجا که پاسخ برخی بزرگان به این نظریه، خالی از نقاط شبههانگیز نبود و باعث تثبیت نظریات انحرافیِ صاحب مقاله شده است، مؤلف محترم تأمّلاتی در اینگونه پاسخها نیز نموده و موارد خبط و خطا را با ادلۀ متقن بیان فرمودهاند. اهم مطالب مندرج در کتاب: • ضوابط طرح شبهه و اشکال در باورهای دینی • تبیین حقیقت توحید و تفاوت مراتب اسماء کلیۀ پروردگار • تبیین و اثبات توحید افعالی و ذکر شواهدی از آیات و روایات و کلمات بزرگان درباره این موضوع • اتحاد ارادۀ نبیخدا و ولیّ کاملالهی با ارادۀ خدا • علم حضوری اولیایالهی به وقایع گذشته و حال و آینده • حقیقت وحی و الهام • نقد شبهات مختلفِ صاحبشبهه مشتمل بر: • نقدِ «مقایسه شعر شعراء با وحی پیامبران»؛ • نقدِ «مدعای تأثیر محیط، فرهنگ زمانه و شخصیت پیامبر در کیفیت تلقّی و بیان وحی»؛ • نقدِ «شبهۀ خطاپذیری قرآن»؛ • نقدِ «شبهه فهمِ مراد جدی قرآن بهوسیلۀ علوم تجربی»؛ • نقدِ «شبهۀ یکنواخت نبودن بلاغت قرآن»؛ • نقدِ «شبهۀ عدم علم پیامبر بر تاریخ گذشتگان و دانش زمان خویش و علوم امروزی»؛ • نقدِ «شبهه جواز ورودِ دروغ مصلحتآمیز در قرآن» و دیگر شبهات مطروحه در مقاله.
افق وحی
310همهجا و همهوقت، حتّی در مجالس عیش و نوش خلفای ستمکار و محافل شبنشینی دجله و بغداد!
صحّت اطلاق وحی بر حقایق نازله بر قلب افراد صالح
نکتۀ قابل دقّت اینکه: همانطور که بر حسب میزان قرب و تجرّد پیامبران الهی و عبور از حُجُب نورانی و عوالم ربوبی، مرتبۀ ادراک و تلقّیات حقایق و معانی توحیدی در عوالم اسماء و صفات کلّیه، و بروز آثار آن عوالم در نفس و قلب و سرّ آن پیامبر متفاوت است، و به همۀ این مراتب و تلقّیات از مراتب اسماء و صفات و حتّی مرتبۀ ذات برای خلّصین از عبادالله، وحی اطلاق میشود؛ همینطور برای مدرکات و حقایق نازله بر قلب و ذهن و نفس افراد صالح بر حسب مراتب صفا و خلوص و تجرّد و بهاء، اطلاق وحی و الهام صادق است، چنانچه در موارد عدیده از حضرات معصومین علیهم السّلام نسبت به شعراء و مادحین، اشاره شده است.1
توضیح و تفسیر دقیق مسئلۀ انقطاع وحی
و امّا مسئلۀ انقطاع وحی پس از رحلت رسول خاتم ـ چنانچه در مبحث وحی گذشت2 ـ فقط مختصّ به تشریع احکام و تبیین تکالیف و وظایف شرعیّۀ فقهیّه است، که جمیع مسائل حلال و حرام إلی یوم القیامة بر قلب رسول خدا نازل و ابلاغ شد، و نفس ناسوتی آن حضرت به جمیع تکالیف شرعیّه ـ چه کلّیه و چه جزئیّه ـ احاطۀ بسطی و تفصیلی حاصل نمود و هیچ نقطۀ ابهام و اجمالی نسبت به اعمال و رفتار امّت تا روز قیامت در هر عرصه و زمان و مکان و شرایط مختلف، باقی نماند؛ بهنحویکه اگر رسول خدا تا امروز در قید حیات بود (به این نکته کاملاً دقت شود) معرفت و بینش و احاطۀ علمی او نسبت به تکالیف و احکام امروزی دقیقاً و صد در صد مانند بصیرت و بینش او نسبت به تکالیفِ در هزار و چهار صد سال پیش بوده است؛ یعنی رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم در هنگام وفات، نسبت به تکالیف امّتش در سنۀ هزار
- رجوع شود به بشارة المصطفی، ص ٨٠ و ٨١؛ رجال الکشی، ص ١٢٩ ـ ١٣٢؛ مستدرک الوسائل، ج ١٠، ص ٣٨٨ ـ ٣٩٠؛ بحار الأنوار، ج ٤٦، ص ٢٤٠؛ ج ٤٩، ص ٢٣٦ و ٢٥٩ و ٢٦٠.
- رجوع شود به ص ٢٨٢.
