
افق وحی
نقد نظريه دکتر عبدالكريم سروش درباره وحى
کتاب «افق وحی» اثر بینظیر حضرت آیةاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه میباشد که به انگیزۀ «نقد نظریۀ دکتر عبدالکریم سروش پیرامون وحی» تدوین شده است. نویسنده با دلایلی محکم و ادلهای متقن به رد و نقد این نظریه پرداخته و حقیقت وحی را که متنزّل از عالم ربوبی است، مبرّا از هر گونه نقص و اشکال و اعوجاج و انحراف، معرّفی میفرماید. از آنجا که پاسخ برخی بزرگان به این نظریه، خالی از نقاط شبههانگیز نبود و باعث تثبیت نظریات انحرافیِ صاحب مقاله شده است، مؤلف محترم تأمّلاتی در اینگونه پاسخها نیز نموده و موارد خبط و خطا را با ادلۀ متقن بیان فرمودهاند. اهم مطالب مندرج در کتاب: • ضوابط طرح شبهه و اشکال در باورهای دینی • تبیین حقیقت توحید و تفاوت مراتب اسماء کلیۀ پروردگار • تبیین و اثبات توحید افعالی و ذکر شواهدی از آیات و روایات و کلمات بزرگان درباره این موضوع • اتحاد ارادۀ نبیخدا و ولیّ کاملالهی با ارادۀ خدا • علم حضوری اولیایالهی به وقایع گذشته و حال و آینده • حقیقت وحی و الهام • نقد شبهات مختلفِ صاحبشبهه مشتمل بر: • نقدِ «مقایسه شعر شعراء با وحی پیامبران»؛ • نقدِ «مدعای تأثیر محیط، فرهنگ زمانه و شخصیت پیامبر در کیفیت تلقّی و بیان وحی»؛ • نقدِ «شبهۀ خطاپذیری قرآن»؛ • نقدِ «شبهه فهمِ مراد جدی قرآن بهوسیلۀ علوم تجربی»؛ • نقدِ «شبهۀ یکنواخت نبودن بلاغت قرآن»؛ • نقدِ «شبهۀ عدم علم پیامبر بر تاریخ گذشتگان و دانش زمان خویش و علوم امروزی»؛ • نقدِ «شبهه جواز ورودِ دروغ مصلحتآمیز در قرآن» و دیگر شبهات مطروحه در مقاله.
افق وحی
293بسیاری از شهرها، خود گواه نهایت انحطاط فکری و زیر پا گذاشتن تمام ارزشها و اصول اخلاقی بهشمار میرود. تبلیغ و انتشار اعلانات و آگهیهای همجنسگرایی در مجامع عمومی شهرهای پیشرفتۀ غرب و خیابانها، گواه صادقی بر فروپاشی حکومت ارزش و اخلاق و فرو غلطیدن در عالم بهیمیّت و حیوانیّت است.
آری، این حیوانات از کرۀ ماه به زمین نیامدهاند، بلکه محصول عصر شکوفایی علم و تلألؤ دوران طلایی رنسانس و راز زدایی هستند؛ عصری که تمام ارزشهای معنوی به مسلخ شهوات و بیبند و باریهای جنسی و حیوانی میروند، و آنچه که میماند فقط و فقط حیوانی است که میخواهد به آنچه آرزو میکند برسد، هرچه میخواهد باشد باشد.
در اخبار میخواندم در یکی از شهرهای آلمان در یک استخر مردانه، طفلی عراقی در حال غرق شدن بوده است و با وجود حدود بیش از صد نفر مرد شناگر در آنجا، فقط و فقط به دلیل عرب بودن این طفل بیگناه، تمام افراد حاضر در محیط از نجات دادن او خودداری میکنند و همینطور نگاه میکنند تا طفلِ معصوم در استخر غرق میشود و از دنیا میرود! در اینجا بهراستی باید بر این انسان راز زدا آفرین گفت و بدان افتخار نمود!!
از این مطلب درگذریم و به اصل مبحث بپردازیم.
نقد مقایسۀ شعر شعراء با وحی پیامبران
معنای لغوی شعر
در این بخش از پاسخ، آقای سروش مسئلۀ وحی را با شعر مقایسه نموده و صریحاً اعتراف میکند:
همچنانکه شاعر مطالب و مفاهیم ذهنی خود را از خود نمیبیند و نمیداند، بلکه احساس میکند از جای دیگری بر قلب او افاضه میشود؛ پیامبر نیز چنین احساسی را در مورد وحی دارد، ولی در یک افق وسیعتر و عالیتر.1
شعر در لغت به معنای بیان و اظهار یک معنا در قالب سجع و قافیه است؛ و
- مقالۀ کلام محمّد صلّی الله علیه و آله و سلّم.
