افق وحی

و السماواتُ مساکنُ الملائکةِ کما یستفاد من قوله: ﴿وَكَم مِّن مَّلَكٖ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ﴾،¹ و قوله: ﴿لَّا يَسَّمَّعُونَ إِلَى ٱلۡمَلَإِ ٱلۡأَعۡلَىٰ وَيُقۡذَفُونَ مِن كُلِّ جَانِبٖ﴾.²

فللأمر نسبةٌ إلی کلّ سماء باِعتبار الملائکة الساکنین فیها، و نسبةٌ إلی کلّ قبیل من الملائکة الحاملین له باعتبار تحمیله لهم، و هو وحیُه إلیهم، فإنّ الله سبحانه سَمّاه قولًا کما قال: ﴿إِنَّمَا قَوۡلُنَا لِشَيۡءٍ إِذَآ أَرَدۡنَٰهُ أَن نَّقُولَ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ﴾.³

فتحصَّل بما مرّ أنّ معنیٰ قوله: ﴿وَأَوۡحَىٰ فِي كُلِّ سَمَآءٍ أَمۡرَهَا﴾، أوحیٰ فی کلّ سماء إلی أهلها من الملائکة الأمرَ الإلَهی المنسوبَ إلی تلک السماء المتعلَّقِ بها. و أمّا کون الیومین المذکورین فی الآیة ظرفًا لهذا الوحی، کما هما ظرفٌ لخلق السماوات سبعًا، فلا دلیل علیه من لفظ الآیة.⁴

«و اگر مراد از امر در این آیات، همان امر تکوینی الهی باشد که عبارت است از کلمۀ ایجاد تکوینی؛ ـ چنانچه از آیۀ شریفه در سوره یس استفاده می‌شود، آنجا که می‌فرماید: ﴿این است و جز این نیست که امر پروردگار وقتی که اراده‌اش بر خلقت شیئی تعلّق بگیرد، این است که بگوید: بوده باش.﴾ ـ دراین‌صورت، این آیات با إنضمام به برخی از آیات دیگر، این معنا را می‌رساند که: امر الهی که تنفیذ پروردگار و اجرای اوامر در عالم خاکی می‌باشد، عبارت است از خلق اشیاء و پدید آمدن حوادث و وقایع، که ملائکۀ پروردگار آن را از جایگاه اراده و مشیّت حق حمل می‌نمایند و با خود از آسمان‌های غیبی عبور می‌دهند و یکی‌یکی، آنها را در می‌نوردند تا اینکه آن امر را به زمین و عالم خاکی برسانند.

و در رساندن آن امر، ملائکۀ هر آسمان آن را از ملائکۀ آسمان بالاتر تحویل می‌گیرند و به نفوس ملائکۀ آسمان پایین‌تر از خود تحویل می‌دهند؛ چنانچه