
افق وحی
نقد نظريه دکتر عبدالكريم سروش درباره وحى
کتاب «افق وحی» اثر بینظیر حضرت آیةاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه میباشد که به انگیزۀ «نقد نظریۀ دکتر عبدالکریم سروش پیرامون وحی» تدوین شده است. نویسنده با دلایلی محکم و ادلهای متقن به رد و نقد این نظریه پرداخته و حقیقت وحی را که متنزّل از عالم ربوبی است، مبرّا از هر گونه نقص و اشکال و اعوجاج و انحراف، معرّفی میفرماید. از آنجا که پاسخ برخی بزرگان به این نظریه، خالی از نقاط شبههانگیز نبود و باعث تثبیت نظریات انحرافیِ صاحب مقاله شده است، مؤلف محترم تأمّلاتی در اینگونه پاسخها نیز نموده و موارد خبط و خطا را با ادلۀ متقن بیان فرمودهاند. اهم مطالب مندرج در کتاب: • ضوابط طرح شبهه و اشکال در باورهای دینی • تبیین حقیقت توحید و تفاوت مراتب اسماء کلیۀ پروردگار • تبیین و اثبات توحید افعالی و ذکر شواهدی از آیات و روایات و کلمات بزرگان درباره این موضوع • اتحاد ارادۀ نبیخدا و ولیّ کاملالهی با ارادۀ خدا • علم حضوری اولیایالهی به وقایع گذشته و حال و آینده • حقیقت وحی و الهام • نقد شبهات مختلفِ صاحبشبهه مشتمل بر: • نقدِ «مقایسه شعر شعراء با وحی پیامبران»؛ • نقدِ «مدعای تأثیر محیط، فرهنگ زمانه و شخصیت پیامبر در کیفیت تلقّی و بیان وحی»؛ • نقدِ «شبهۀ خطاپذیری قرآن»؛ • نقدِ «شبهه فهمِ مراد جدی قرآن بهوسیلۀ علوم تجربی»؛ • نقدِ «شبهۀ یکنواخت نبودن بلاغت قرآن»؛ • نقدِ «شبهۀ عدم علم پیامبر بر تاریخ گذشتگان و دانش زمان خویش و علوم امروزی»؛ • نقدِ «شبهه جواز ورودِ دروغ مصلحتآمیز در قرآن» و دیگر شبهات مطروحه در مقاله.
افق وحی
257«خداوند سرپرست و عهدهدار کسانی است که به او ایمان و اعتقاد آوردهاند، که در این صورت آنان را از ظلمات و تاریکیهای جهل و گمراهی خارج و به نور هدایت و صلاح وارد میسازد. و امّا آن کسانی که برخلاف دستۀ اوّل، کافر گردیدهاند سرپرست و متولّیان امور آنها طاغوت و شیاطین میباشند، اینان آنها را از دائرۀ هدایت و روشنایی که بهواسطۀ فطرت سلیم و صفات پسندیده و غرائز شایسته که خداوند در وجود آنان نهاده است، به وادی ضلالت و غوایت و انحراف و گمراهی و هلاکت میکشانند، و اینان در اینصورت با آتش جهنّم قرین و محشور خواهند شد.»
این آیات و نظایر آنها در قرآن کریم از جمله آیاتی است که زنگ خطر را برای همۀ افراد به صدا درآورده است؛ و از ناحیۀ دیگر، نور امید و روزنۀ هدایت و ارشاد را در پیشاپیش روی بشر قرار داده است. شکّی نیست که افعال و حرکات انسان از اراده و خواست و هدفِ از قبل تعیینشده سرچشمه میگیرد، و طبیعتاً اهداف و غایات در صلاح و فساد، متفاوت میباشند. شوق و میل به هدف، چه ارزشمند و چه فاقد ارزش، ناشی از خطورات و تصوّرات ذهنی و غرائز نفسانی و صفات متفاوت انسان است.
موقعیّت انسان در فضای روحانی و کششهای نفحات سبحانی، موجب پیدایش شوق و رغبت و میل به اهداف و غایات و مقاصد پاک و نورانی و روحانی خواهد شد، و تصوّرات و تصدیقات او همه در راستای رسیدن به این نتیجه و هدف در ذهن او نقش میبندد، و آنچه از تصوّرات زشت و ناپسند در سر راه او قرار میگیرد همه را با همان نور ایمان و میل به هدف نورانی از ذهن خود دور میسازد و به وسوسۀ افراد ناصالح و مطالب منتشره در اطراف و پیرامون خود توجّهی نمینماید و از دسیسۀ خنّاسان و فتنۀ فتنهگران هراسی به خود راه نمیدهد و از تهدید و إرعاب، خوفی نمیپذیرد و چشم و گوش و زبان و اعضای خود را در خدمت تحصیل آن مقصد ارزشمند به کار میگیرد. در اینصورت است که تأیید خدای متعال و توفیق او برای وصول به آن مقصد أعلیٰ شامل حال او میگردد و او را به آن مرتبۀ متوقَّع و
