افق وحی
نقد نظريه دکتر عبدالكريم سروش درباره وحى
کتاب «افق وحی» اثر بی‌نظیر حضرت آیة‌اللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّس‌اللَه‌سرّه می‌باشد که به انگیزۀ «نقد نظریۀ دکتر عبدالکریم سروش پیرامون وحی» تدوین شده است. نویسنده با دلایلی محکم و ادله‌ای متقن به رد و نقد این نظریه پرداخته و حقیقت وحی را که متنزّل از عالم ربوبی است، مبرّا از هر گونه نقص و اشکال و اعوجاج و انحراف، معرّفی می‌فرماید. از آنجا که پاسخ برخی بزرگان به این نظریه، خالی از نقاط شبهه‌انگیز نبود و باعث تثبیت نظریات انحرافیِ صاحب مقاله شده است، مؤلف محترم تأمّلاتی در اینگونه پاسخ‌ها نیز نموده و موارد خبط و خطا را با ادلۀ متقن بیان فرموده‌اند. اهم مطالب مندرج در کتاب: • ضوابط طرح شبهه و اشکال در باورهای دینی • تبیین حقیقت توحید و تفاوت مراتب اسماء کلیۀ پروردگار • تبیین و اثبات توحید افعالی و ذکر شواهدی از آیات و روایات و کلمات بزرگان درباره این موضوع • اتحاد ارادۀ نبی‌خدا و ولیّ کامل‌الهی با ارادۀ خدا • علم حضوری اولیای‌الهی به وقایع گذشته و حال و آینده • حقیقت وحی و الهام • نقد شبهات مختلفِ صاحب‌شبهه مشتمل بر: • نقدِ «مقایسه شعر شعراء با وحی پیامبران»؛ • نقدِ «مدعای تأثیر محیط، فرهنگ زمانه و شخصیت پیامبر در کیفیت تلقّی و بیان وحی»؛ • نقدِ «شبهۀ خطاپذیری قرآن»؛ • نقدِ «شبهه فهمِ مراد جدی قرآن به‌وسیلۀ علوم تجربی»؛ • نقدِ «شبهۀ یکنواخت نبودن بلاغت قرآن»؛ • نقدِ «شبهۀ عدم علم پیامبر بر تاریخ گذشتگان و دانش زمان خویش و علوم امروزی»؛ • نقدِ «شبهه جواز ورودِ دروغ مصلحت‌آمیز در قرآن» و دیگر شبهات مطروحه در مقاله.
افق وحی
250چون به صیحه درآمدن مرغابی‌ها هنگام خروج امیرالمؤمنین علیه السّلام از منزل در شب نوزدهم ماه مبارک رمضان،1 همگی دلالت بر شعور و فهم و ادراک آنها نسبت به حقیقت ناموس عالم هستی، یعنی ولایت اهل‌بیت علیهم السّلام دارد.
در اینجا حکایتی لطیف از گربۀ خانگی که برای بعضی از رفقای ما اتّفاق افتاده است نقل می‌کنیم:
رفیقی داشتیم از شاگردان و ارادتمندان مرحوم آیة الله حاج شیخ محمّدجواد انصاری همدانی ـ رضوان الله علیه ـ به نام مرحوم حاج غلام‌حسین همایونی (خطّاط) ـ رحمة الله علیه ـ که سال‌ها است به رحمت خدا رفته است. ایشان می‌گفتند:
زمانی در منزل ما که در خیابان بوعلیِ همدان بود و منزلی قدیمی بود، موشی پیدا شد و کم‌کم بر تعداد آنها افزوده می‌شد و روز به روز گسترش و فزونی می‌یافتند، و به همین جهت در زندگی ما تأثیر منفی گذاردند و آسایش ما را مختل نمودند، تا جایی که دیگر زندگی برای ما در آن منزل سخت شد و هر کاری که برای نابودی آنها انجام دادیم مثمِر واقع نشد.
در یکی از روزها به ناگاه گربه‌ای در منزل آمد و کم‌کم با ما مأنوس شد و در
- إعلام الوریٰ، ص ١٥٦؛ مناقب آل أبی‌طالب، ابن‌شهرآشوب، ج ٣، ص ٣١٠.