افق وحی

دست خواهد یافت)؛ چنانچه رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم در وقتی که در معراج به سوی عوالم غیب عروج داده می‌شد فرموده است: ”صدای نوشتن قلم‌های تقدیر و تدبیر عالم به گوش می‌رسید.“ چنان‌که خدای متعال می‌فرماید:

﴿ما او را به سوی عوالم غیب عروج دادیم تا از نشانه‌ها و آثار فیوضات خود به او بنمایانیم؛ به‌درستی‌که پروردگار شنوا و بینا است.﴾

بنابراین کتابت و ثبت عقلی از تبدّل و تغیّر و نسخ و تحریف، مصون و محفوظ است (زیرا در کتابت عقلی عین حوادث و قضایا به صورت عینی و خارجی آنها ثبت و ضبط می‌شود، پس چگونه ممکن است که خطا و اشتباه و یا تغییر و تبدیل در آن راه یابد؟!)

و امّا کتابت و ثبت در لوح نفس که از آن به لوح محو و اثبات تعبیر شده است، احتمال زوال یک حادثه و یا جایگزینی یک حادثه به‌جای حادثه‌ای می‌رود و از اینجا است که نسخ و سپری شدن حکمی از احکام و انقضاِ مدّت آن، در شریعت ممکن می‌شود. و بعید نیست که شنیدن قلم‌های تقدیر از رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم، اشاره‌ای است به آنچه در عالم قدر اتّفاق می‌افتد از صور و اشکالی که گاهی ثبت و گاهی حذف می‌شوند، و مرتبۀ آن قلم‌ها پایین‌تر از مرتبۀ قلم أعلیٰ، و الواح آن مادون لوح محفوظ می‌باشد.

پس آنچه را که قلم أعلیٰ ثبت و تقدیر کرده است دیگر قابل تغییر و تحوّل و محو نمی‌باشد، و آن عبارت است از حقایق علوم عقلیّه‌ای که ابداً از لوح محفوظ پاک نخواهد شد. و امّا این قلم‌ها در الواح محو و اثبات، حوادث را ضبط و ثبت می‌نمایند.

و از این الواح است که شریعت‌ها و کتاب‌های آسمانی و صحیفه‌های انبیا و پیامبران نازل می‌شود؛ و به همین جهت است که در یک شریعت مشاهده می‌کنیم نسخ در احکام پدیدار می‌شود. و نسخ چیزی جز به پایان رسیدن مدّت آن تکلیف نیست، نه اینکه نسخ به معنای جلوگیری از یک حکم و تکلیف و یا برداشتن آن حکم باشد؛ زیرا هرچه که لباس وجود به خود پوشید دیگر محو و نابود نخواهد شد، و برای هر حادثه و پدیده سببی است