افق وحی

«این مسئله قطعاً به ثبوت رسیده است که نفس انسان قابلیّت و استعداد این را دارد که تمامی اشیاء به حقیقت و واقعشان ـ چه اشیاء واجبی و چه ممکن ـ در آن تجلّی و ظهور پیدا کنند، گرچه حضور و تجلّی بالفعل برای او ضروری و واجب نیست. زیرا به‌واسطۀ اسباب خارجیّه و امور مانعه ـ که در مثال آینه قبلاً ذکر کردیم ـ برای نفس، حجاب و مانع از چنین تجلّی پدید می‌آید، و این اسباب و علل مانعه مانند سدّ حائل بین نفس و لوح محفوظ می‌باشند، لوح محفوظی که مانند یک حقیقت جوهریّه و یک واقعیّت خارجیّه است که تمامی آنچه را که خدای متعال تا روز قیامت مقدّر و معیّن فرموده است، در آن نقش بسته است؛ پس هرگاه که اسباب و موانع بین نفس و عالم ربوبی بر طرف شدند، حقایق اشیاء و اسرار عالم خلقت از لوح عقلانی ساطع گشته و بر لوح نفس فرود می‌آید.

و هم‌چنان‌که مانع بین دو آینه گاهی با حرکت دست برداشته می‌شود و گاهی به‌واسطۀ حرکت باد و نسیم برطرف می‌شود، پس همین‌طور گاهی از اوقات انسان موفّق می‌شود که حقایق را ادراک نماید، به‌واسطۀ قدرت و قوّت قوّۀ مفکّره در تجرید و عریان نمودن اشکال و صورت‌ها از حدود شکلیّت و نقاب صورتیّت و رسیدن به معنا و حقیقت ماوراءِ این صورت‌ها و انتقال از یک صورت به صورت دیگر در به‌دست آوردن آن معنای کلّی و حقیقت منطویۀ پشت آنها؛ و گاهی مشمول نفحات الطاف الهی می‌شود و بدون إعمال قوّۀ مفکّره ـ چنانچه در فرض پیش ذکر شد ـ حجاب‌ها و موانع بصیرت از جلوی چشمان برزخی و ملکوتی او به کناری رفته، بعضی از آنچه در لوح أعلیٰ محفوظ و ثابت است بر قلب او تجلّی می‌کند و از اسرار لوح محفوظ مطّلع می‌گردد. و این حالت در بعضی از اوقات در خواب و رؤیا حاصل می‌شود و در خواب آنچه در زمان آینده اتّفاق می‌افتد بر او نمایان می‌گردد، و این مسئله در هنگام مرگ به‌طور کامل آشکار خواهد شد و حجاب‌ها همگی به کناری رفته و دیدگان انسان نسبت به حوادث و جریانات بینا خواهد شد؛ و در بعضی از اوقات، حجاب و مانع از ادراک حقایق عالم عِلوی، به‌واسطۀ لطف پنهان و مخصوصی از جانب پروردگار به