افق وحی
نقد نظريه دکتر عبدالكريم سروش درباره وحى
کتاب «افق وحی» اثر بی‌نظیر حضرت آیة‌اللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّس‌اللَه‌سرّه می‌باشد که به انگیزۀ «نقد نظریۀ دکتر عبدالکریم سروش پیرامون وحی» تدوین شده است. نویسنده با دلایلی محکم و ادله‌ای متقن به رد و نقد این نظریه پرداخته و حقیقت وحی را که متنزّل از عالم ربوبی است، مبرّا از هر گونه نقص و اشکال و اعوجاج و انحراف، معرّفی می‌فرماید. از آنجا که پاسخ برخی بزرگان به این نظریه، خالی از نقاط شبهه‌انگیز نبود و باعث تثبیت نظریات انحرافیِ صاحب مقاله شده است، مؤلف محترم تأمّلاتی در اینگونه پاسخ‌ها نیز نموده و موارد خبط و خطا را با ادلۀ متقن بیان فرموده‌اند. اهم مطالب مندرج در کتاب: • ضوابط طرح شبهه و اشکال در باورهای دینی • تبیین حقیقت توحید و تفاوت مراتب اسماء کلیۀ پروردگار • تبیین و اثبات توحید افعالی و ذکر شواهدی از آیات و روایات و کلمات بزرگان درباره این موضوع • اتحاد ارادۀ نبی‌خدا و ولیّ کامل‌الهی با ارادۀ خدا • علم حضوری اولیای‌الهی به وقایع گذشته و حال و آینده • حقیقت وحی و الهام • نقد شبهات مختلفِ صاحب‌شبهه مشتمل بر: • نقدِ «مقایسه شعر شعراء با وحی پیامبران»؛ • نقدِ «مدعای تأثیر محیط، فرهنگ زمانه و شخصیت پیامبر در کیفیت تلقّی و بیان وحی»؛ • نقدِ «شبهۀ خطاپذیری قرآن»؛ • نقدِ «شبهه فهمِ مراد جدی قرآن به‌وسیلۀ علوم تجربی»؛ • نقدِ «شبهۀ یکنواخت نبودن بلاغت قرآن»؛ • نقدِ «شبهۀ عدم علم پیامبر بر تاریخ گذشتگان و دانش زمان خویش و علوم امروزی»؛ • نقدِ «شبهه جواز ورودِ دروغ مصلحت‌آمیز در قرآن» و دیگر شبهات مطروحه در مقاله.
افق وحی
183می‌دهد، که دیگر کار از کار گذشته است و با حسرت و اندوه، کاری از پیش نمی‌برد.
مولانا جلال‌الدّین بلخی ـ قدّس سرّه العزیز ـ چه خوب و عالی در این‌باره فرموده است:
جان همه‌روز از لگدکوب خیال *** وز زیان و سود وز خوف زوال نی صفا می‌ماندش نی لطف و فرّ *** نی به سوی آسمان راه سفر خفته آن باشد که او از هر خیال *** دارد امّید و کند با او مقال دیو را چون حور بیند او به خواب *** پس ز شهوت ریزد او با دیو، آب چون‌که تخم نسل را در شوره ریخت *** او به خویش آمد، خیال از وی گریخت ضعف سر بیند از آن و تن پلید *** آه از آن نقش پدیدِ، ناپدید1 باری، برای رسیدن به تجرّد تام و وصول به حقیقت ذات و انعکاس اسماء و صفات کلّیه در نفس مجرّد شده و از تعیّنات فی‌ماسوی‌الله گذشته، باید مراقبه و تزکیه نمود.
دلیل شهودی و تجربۀ تاریخی دالّ بر اطّلاع اولیای الهی بر اسرار عالم هستی
و امّا از جهت شهود و تجربۀ تاریخی، چه نسبت به اولیای الهی و چه نسبت به معصومین علیهم السّلام، آن‌قدر شاهد و دلیل بر این مسئله وجود دارد که جای هیچ‌گونه شکّی در احاطۀ علمی اولیای الهی بر امور غیبیّه و حوادث آینده، باقی نمی‌گذارد؛ و منکر این مطلب فقط می‌تواند یک فرد دیوانه و معاند بوده باشد.
امروزه بسیاری از افراد، حتّی از ملل و نِحل غیر مسلمان از هنود و غیره، هستند که اطّلاع آنها نسبت به صور برزخیّه و مثالیّه واقعاً حیرت‌آور است. داستان موسی بن جعفر علیهما السّلام با آن مرتاض هندی، که از همۀ حوادث روی زمین خبر می‌داد، و سپس اختیار اسلام و در تحت تربیت قرار گرفتنش نزد آن حضرت، بسیار معروف و مشهور است.2
- مثنوی معنوی، دفتر اوّل.
- کشکول بحرانی، ص ٣٥٨. جهت اطّلاع بیشتر رجوع شود به آیین رستگاری، ص ٥٥.