در کتاب «اربعین در فرهنگ شیعه» اثر گرانسنگ حضرت آیة الله حاج سید محمد محسن حسینی طهرانی قدس سره، با استفاده از منابع تاريخى و روايى و تمسّك به سيره حضرات معصومين عليهمالسّلام، به اثبات رسیده است که اربعین از مختصّات حضرت سیدالشهداء علیه السلام بوده و علیرغم تأکیداتِ بسیار بر اقامۀ مجالس ذکر، هیچ اثری از اقامۀ مجلس اربعین براى ساير معصومین علیهم السلام در طول تاریخ به چشم نمىخورد. از اینرو اربعين گرفتن براى اموات به هر صورت، مورد امضایِ شارع نبوده و بدعت و محرّم است. اهمّ مطالب مندرجه در این اثر: • حقیقت معنای «شعار» در مکتب تشیع • ولایت و امامت، محور اصلی در مکتب تشیع • تعدّی از حدود ولایت، منافی با تعبّد و منجر به بدعت است. • قیام سیدالشهداء علیه السلام حیاتیترین شاخص حق و باطل • ارزش تاریخ عاشورا به حضور یک امام معصوم است؛ نه یک فرد عادی • غلط بودن مراسم «هفتم» و «چهلم» و «سال» برای اموات، بر اساس مبانی شریعت • زیارت اربعین، علامتِ ایمان و شعارِ شیعه
اربعین در فرهنگ شیعه
63متولّدۀ از جریانات مشابه در زمینهها و ظروف متفاوت خواهد گردید.
و از اینجا به این حدیث شریف نبوی میرسیم که فرمود: «الحسنُ و الحسینُ إمامان، قاما أو قَعَدا!»
یک فرد شیعه به مقتضای فرهنگ اصیل و ناب خود اوّل باید امام را بشناسد، آنگاه به افعال و کردار او توجّه نماید. و لذا مشاهده میکنیم بسیاری از بزرگان عصرِ امام علیه السّلام، همچون برادر گرامی آن حضرت، جناب محمّد حنفیّه،1 و یا عبدالله بن جعفر طیّار،2 و اُمّسلمه زوجۀ مرضیّۀ رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم3 و دیگران4، آن حضرت را از اقدام بر قیام برحذر میداشتند، امّا آن حضرت توجّهی به نصایح و توصیههای آنان نفرمود. درحالیکه مشابه همین واقعه برای فرزند حضرت سجّاد علیه السّلام، جناب زید بن علیّ بن الحسین اتّفاق افتاد و امام باقر علیه السّلام او را از قیام علیه بنیمروان برحذر داشت، ولی او نپذیرفت و آن حضرت را متّهم به ترس و عدم جرئت علیه ظلم و ستم خلفا نمود؛ و در نتیجه پس از یک نبرد سخت که بین او و لشکریان بنیمروان در حومۀ کوفه رخ داد، به شهادت رسید و جسدش چهار سال بر بالای دار نمودار بود.5و6
- وقعة الطّف، ص ٨٣؛ الإرشاد، ج ٢، ص ٣٤؛ بحار الأنوار، ج ٤٤، ص ٣٦٤.
- بحار الأنوار، ج ٤٤، ص ٣٦٦.
- همان، ص ٣٣١.
- همان، ص ٣٦٤.
- الکافی، ج ١، ص ٣٥٦.
- جهت اطّلاع بیشتر پیرامون قیام جناب زید بن علی رجوع شود به امام شناسی، ج ١، ص ٢٠٤ ـ ٢٠٦؛ و ج ١٥، ص ٢٧١ ـ ٢٧٩؛ ولایت فقیه در حکومت اسلام، ج ٤، ص ٣٣ ـ ٣٦؛ اسرار ملکوت، ج ٣، ص ٨٩ ـ ١١٣.

