امام شناسی ج6

 در این حال جماعتى آمدند و گفتند: یا رسول اللَه بنو یربوع، ما را گرفتند و نگهداشتند!

 حضرت فرمود: هیچ صاحب نفسى بر دیگرى جنایت نمى‌کند! پس از این مردى از مسئله نسیان رمى جمار پرسش کرد، حضرت فرمود: إرْم و لا حَرَجَ، و سپس دیگرى آمد و گفت: یا رسول اللَه من فراموش کردم طواف را انجام دهم، حضرت فرمود: طُفْ و لا حَرَجَ.

 و پس از آن شخصى آمد و گفت: من سر تراشیده‌ام قبل از آنکه ذبح کنم! حضرت فرمود: اِذْبَحْ وَ لاَحَرَجَ. و از هر چه پرسش کردند، رسول خدا فرمود: لاَ حَرَجَ، لاَ حَرَجَ.

 و سپس فرمود: قَدْ أذْهَبَ اللَهُ الْحَرَجَ إلاَّ رَجُلاً اقْتَرَضَ امْرَءاً مُسْلِماً فَذَلِکَ الَذِی حَرَجَ وَ هَلَکَ. وَ قَالَ: مَا أنْزَلَ اللَهُ دَآءً إلاَّ أنْزَلَ لَهُ دَوَآءً إلاَّ الْهَرَمَ.¹ 

 «خداوند حرج و گرفتگى و تنگى را برداشته و برده است، مگر از مردى که غیبت مرد مسلمان را بنماید، آن چیزى است که در آن حرج و هلاکت است. و رسول خدا فرمود: خداوند هیچ دردى را نفرستاده است، مگر آنکه دواى آن درد را نیز فرستاده است، مگر درد پیرى را».

 بارى بحث در تقدیم و تأخیر مناسک منى، بعضى بر بعضى دیگر، در دو مورد واقع مى‌شود:

 أوّل در صورت جهل به لزوم تقدیم و یا نسیان، و در این صورت روایات إطباق دارند بر عدم لزوم إعاده و تکرار، همچنان که در روایت جمیل گذشت، و در این صورت با فرض لزوم تقدیم و تأخیر و شرطیّت آن، همچنان که از روایات مستفاد مى‌گردد، باید گفت شرطیّت فقط در صورت تذکّر و علم است، نه در صورت جهل و نسیان.

 دوّم در صورت عمد و علم، در این صورت با وجود روایات وارده در لزوم إثم و گناه و حرج، با فرض صحّت حجّ، و قطع أصحاب ما به عدم لزوم تکرار و إعاده باید گفت: این شرطیّت تقدیم و تأخیر، از باب تعدّد مطلوب است، نه وحدت مطلوب مشروط بدین شرط. و در این صورت چنانچه أصل ماهیّت و طبیعت، إتیان شده باشد، مطلوب به دست آمده، و زمینه‌اى براى إعاده و تکرار آن نیست، ولى در عین حال یک مطلوب دیگر که تقدیم و تأخیر باشد، فوت شده است، و مستلزم حرج و گناه است. و حجّ نیز گرچه صحیح و کامل است، و لیکن حجّ تمام نیست، و فرق معناى کمال و تمام در نظیر این موارد روشن مى‌شود. روز عید را روز نحر و روز اضحى و روز حجّ اکبر گویند.²