امام شناسی ج6

 پس قول أقرب آنست که رسول اللَه نماز ظهر را در مکّه بجاى آورده و سپس به صوب منى رهسپار شده‌اند.

 باید دانست که حجّ هر گونه که باشد خواه حجّ تمتّع، و یا قران، و یا إفراد، دو طواف دارد یک طواف را طواف زیارت و یا إفاضه گویند، و آن أوّلین طوافى است که محرم به إحرام حجّ انجام مى‌دهد، خواه قبل از وقوف به عرفات باشد، همچون طوافِ قارِن و مفرد که چنانچه بخواهند، بعد از إحرام و دخول در مکّه مى‌توانند انجام دهند، و رسول خدا صلّى اللَه علیه و آله و سلّم و أمیرالمؤمنین علیه السّلام که حجّشان حجّ قران بود، و با خود سوق هدى نموده بودند، و چون وارد مکّه شدند، در أوّلین وهله قبل از وقوف به عرفات، طواف را انجام دادند، و سعى را نیز انجام دادند.

 و البتّه بعد از این طواف هم، سعى بین صفا و مروه را بجاى مى‌آورند.

 و خواه بعد از وقوف به عرفات باشد، همچون متمتّع، و یا همچون قارن و مفردى که قبل از وقوف، طواف و سعى را انجام نداده باشد.

 طواف دیگر، طوافى است که پس از إتمام أعمال انجام مى‌دهند، و آن را طواف نساء گویند. و در وجوب آن بین شیعه و سنى هیچگونه خلافى نیست.

 این طواف جزء أعمال حجّ نیست، بلکه عملى است واجب و مستقلّ، جدا از أجزاء حجّ، و اگر کسى هم بجا نیاورد، در حجّ او إشکالى نخواهد بود، غایة الأمر عمل واجبى را ترک کرده، و أثر آن که حلّیّت نسوان است، مترتّب نشده است.

 و علّت آنکه آن را طواف نساء گویند، به جهت آنست که اثر آن حلّیّت زنان و عقد آنها و شهود بر عقد آنهاست، در مقابل طواف إفاضه که جزء حجّ است و اثر آن حلّیّت طیب و عطر و استعمال بوى خوش است.

 أهل تسنّن هم این طواف را واجب مى‌دانند، غایة الأمر نام آن را طواف وداع مى‌گویند. و أثر آن را هم حلّیّت زنان مى‌دانند، که بدون آن زنان به حرمت خود باقى هستند.