امام شناسی ج6

فوائد سال قمرى و مضارَّ سال شمسى‌

 این قسم محاسبه ماه، و رؤیت آن در بدو آن، و سیر ماه را در آسمان دیدن، براى تعیین اوقات قضیّه‌اى است همگانى، براى عالم و جاهل، و ریاضى دان و درس ناخوانده، و منجّم و غیر منجّم، و متمدّن و بدوى، و حضرى و سفرى تفاوتى ندارد، و در حساب اشتباه نمى‌شود.

 اگر کسى سالیان دراز مثلا پنجاه سال یا بیشتر در روى کشتى بر روى آب بماند، و یا بر فراز قلّه کوه تنها و دور از مردم و اجتماع زیست کند، و یا در قراء و قصبات، دور از مجتمع زندگى نماید، و یا از کاروان منقطع شود، و سال‌ها در میان بادیه و بیابان بماند، باز مى‌داند ماهش کدام است. و امروز کدام روز از ماه است.

 و إسلام که دین همگانى عالمى و فطرى است، این‌طور مقرّر داشته است، که براى تمام أفراد عالم سال‌ها و ماه‌ها بر اصل رؤیت أهلّه و شهور قمریّه ترتیب یابد. و این به قدرى دقیق و ظریف است، که اگر دو نفر مجاهد فى سبیل اللَه که نه تقویم همراهشان هست، و نه منجّمى و نه محاسبى، چنانچه از هم جدا شوند، یکى در این طرف کره در مشرق زمین، و دیگرى در آن طرف کره در مغرب زمین، قرار گیرد، و سالیان دراز هم از هم جدا باشند، چون به یکدیگر برسند، مى‌دانند الآن چه روزى از چه ماهى و از چه سالى است. زیرا پیوسته حساب ماه‌ها را با رؤیت هلال دارند، و حساب سالها را به انباشته شدن هر دوازده ماه دارند، و حساب روزها را نیز دارند.

 و این قانونى است که در آن نقصان و زیاده پیدا نمى‌شود، و نیاز به محاسبه منجّم ندارد، و قائلین و پیروان آن با یکدیگر اختلافى ندارند، و نیاز به جعل و حدس و تقریب و تخمین و قرارداد نیست.

 و این قانونى است که مى‌تواند بشر را إداره کند، و براى تمام عالم در هر شرائط و به هر صورت، حکم بفرستد، و همه را متّفقا و متّحدا در تحت یک پرچم و یک تاریخ و یک تقویم در آورد، و شریعت آسان و همگانى که رسول خدا بیان فرموده که: «بُعِثْتُ عَلی شَریعَةٍ سَمْحَةٍ سَهْلَةٍ»¹ همین است.

 امّا اگر بنا بود تقویم شرعى و إسلامى، تقویم شمسى باشد، چه اشکالاتى در پى داشت، خدا مى‌داند!