امام شناسی ج6

براى آنها معلوم مى‌شد.

 این بود تا هنگامى که رسول خدا صلّى اللَه علیه و آله و سلّم هجرت کردند، و همان طور که ذکر کردم نوبت نسى‌ء در آن وقت به ماه شعبان رسیده بود، که آن را محرّم نامیدند، و ماه رمضان را صفر نامیدند.

 رسول خدا صلّى اللَه علیه و آله و سلّم در مدّت اقامت در مدینه انتظار مى‌کشید، تا براى حجّ در حجّة الوداع رهسپار شد، و براى مردم خطبه خواند و گفت: اَلاَ وَ إنَّ الزَّمانَ قَدِ اسْتَدَارَ کَهَیْئَتِهِ یَوْمَ خَلَقَ اللَهُ السَّمَاوَاتِ وَالأرْضَ، و منظور آن حضرت این بود که ماههاى قمرى اینک به مواضع خود بازگشت کرده‌اند، و آن کار نسى‌ء عرب از بین رفت و به همین جهت آن حجّ را که حجّة الوداع بود، حجّ أقوم نام نهادند، و پس از آن این عمل حرام شد، و بکلّى از بین رفت.¹ 

 و در جاى دیگر گوید: روز نوزدهم ماه رمضان، روز فتح مکّه است، و رسول خدا صلّى اللَه علیه و آله و سلّم هیچ إقامه حجّ ننمودند. زیرا که ماههاى عربى بواسطه نسى‌ء از جاهاى خود تغییر کرده و از بین رفته بود، و حضرت انتظار کشیدند تا به جاى خود برگشت، آنگاه حجّ حجّة الوداع را به جاى آوردند و نسى‌ء را در آن حجّ تحریم نمودند.² 

 فَلِّینُو در کتاب «علم الفلک» خود گوید: این حدس که نسى‌ء عبارت از نوعى کبیسه باشد، تا تعادل بین ماه‌هاى قمرى و سال شمسى پیدا شود، از فکر بکر فخر الدّین رازى نیست، زیرا که بسیارى از صاحبان علم هیئت در این رأى از او پیشى گرفته‌اند، و قدیم‌ترین ایشان بر حسب آنچه مى‌دانیم أبومَعْشَر بَلْخی ‌³، متوفّى در سنه ٢٧٢ هجرى قمرى بوده است.

 أبو مَعشَر در کتاب «الاُلُوف»⁴ آورده است که: اعراب زمان جاهلیّت دوره سال خود را بر أساس رؤیت ماه در رؤوس شهور مى‌دانستند، همچنان که رسم مسلمانان نیز همین است، و حجّ خود را در روز دهم ماه ذوالحجّه انجام مى‌دادند، و این وقت در فصل خاصّى از فصول اربعه سال واقع نمى‌شد، بلکه اختلاف پیدا مى‌کرد. گاهى در تابستان بود، و گاهى در زمستان، و گاهى در دو فصل دیگر. به علّت آنکه بین سال‌هاى شمسى با سال‌هاى قمرى اختلاف بود.