امام شناسی ج6

 اول آنکه به جهت اجتماع این زیادتى‌ها ناچار شدند که بعضى از سال‌ها را سیزده ماه قرار دهند.

 دوم آنکه حجّ از بعضى از ماه‌هاى قمرى حرکت کرد، و منتقل به ماه‌هاى دیگر شد، حجّ در بعضى از سال‌ها در ذوالحجّه واقع مى‌شد، و پس از آن در محرّم، و پس از آن در صفر، و همینطور به همین منوال دور مى‌زد، تا بعد از مدّت معیّنى بار دیگر به ماه ذوالحجّة قرار مى‌گرفت.

 پس بنا بر این به سبب این کبیسه‌گیرى دو چیز حاصل مى‌شد: زیادى در مقدار ماه‌ها، و تأخیر حرمت ماههاى حرام به ماههاى دیگر. و ما چه لفظ نسى‌ء وارد در آیه قرآن را به معناى تأخیر بگیریم، همان طور که اکثر اهل لغت بر آنند، و چه به معناى زیادتى بگیریم، همان طور که بعضى از اهل لغت بر آنند، در هر حال لفظ نسى‌ء منطبق بر این دو امر خواهد شد.

 و حاصل و محصّل کلام آنست که بناء عبادات که بر سال قمرى است مخلّ به مصالح دنیوى بوده است، و بناء آنها بر سال شمسى موافق مصالح دنیوى بوده است. خداوند ایشان را از زمان حضرت ابراهیم و اسماعیل علیهما السلام أمر فرموده است که بناى کار خود را بر سال قمرى قرار دهند، و لیکن ایشان به جهت مصالح دنیوى خود أمر خدا را مراعات نکردند، و سال قمرى را ترک گفتند، و سال شمسى را معتبر شمردند، و حجّ را در ماه دیگرى غیر از ماههاى حرام انجام دادند. فلذا خداوند ایشان را مورد تعییب و تعییر و توبیخ قرار داد، و موجب زیادى کفرشان دانست.

 و امّا علّت زیادتى کفر این است که: چون آنها حجّ را در غیر ماههاى حرام‌

 انجام مى‌دادند، و نیز معتقد شده بودند که این عمل خلاف، همان عمل واجب است، و بجا آوردن آن در ماههاى قمریّه واجب نیست، پس این عمل، إنکار حکم خدا با علم به آن، و تمرّد از اطاعت او مى‌شده است. و به إجماع مسلمانان إنکار حکم خدا و تمرّد از آن با وجود علم موجب کفر است.