امام شناسی ج6

 و مراد از مقابل و قفا که در آیه به لفظ من بین یدیه و لا من خلفه آمده است، یا منظور به حسب زمان است یعنى باطل به او راه ندارد چه در زمان‌هاى جلو و آینده و چه در زمان‌هاى گذشته، و در این صورت معنى چنین مى‌شود که هیچ حکمى و چیزى که در آینده به وقوع پیوندد، نمى‌تواند در قرآن إشکالى وارد سازد، و هیچ حکم و اشیاء به تحقّق پیوسته در سابق نیز در قرآن رخنه پیدا نمى‌کند، و آن را تباه و واهى نمى‌سازد، و یا به حسب أخبار و موجوداتى است که حکایت از آن وقایع مى‌کند، و در این صورت معنى به عکس مى‌شود، یعنى هیچ یک از چیزها و قانون‌ها و علوم فعلى که حکایت از قرون سابقه مى‌کند و فعلا موجود است، نمى‌تواند در قرآن وهنى ایجاد کند، و هیچیک از أحکام و قوانین و علومى که بعدا تا روز قیامت خواهد آمد، نیز نمى‌تواند در قرآن فتورى دهد.

 و على کلا التّقدیرین مفاد آیه یکى است، و آن اینکه به هیچ وجه در بیانات قرآن تعارضى نیست، و در خبرهایش دروغ نیست، و در معارف و أحکام و شرایعش بطلان راه ندارد، و نسخ و تحریف و تغییر در او پیدا نمى‌شود، و با او چیزى معارضه نمى‌کند، چه نسبت به وقایع حادثه از حال تا روز قیامت، و چه از وقایع گذشته تا زمان خلقت عالم.

 و بالجمله آیه دلالت دارد بر عدم إمکان نسخ در احکام آن به طور اطلاق و عموم. و بنا بر این آنچه را خدا و رسول خدا تشریع کرده‌اند، و یا حکم فرموده‌اند، بر همه امّت واجب است از آن پیروى کنند، چه أفراد عادى از امّت و چه خصوص اولوا الأمر. این مقدّمه‌اى بود براى مقصود که بدین کیفیّت بیان شد.

 از این بیان به دست مى‌آید که آیه: ﴿أَطِيعُوا اللَهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ‌﴾ براى اولوا الأمر اثبات حقّ متابعت و پیروى مى‌کند در غیر أحکام، و أمّا درباره أحکام کلیّه الهیّه اولوا الأمر و تمام رعیّت در حفظ أحکام خدا و رسول خدا، و در وجوب پیروى از آنها مساوى هستند.

 و بر این اساس وجوب اطاعت از اولوالأمر فقط در أوامر و نواهى آنهاست، نسبت به مواردى که صلاح امّت اسلام را در آن ببینند، و لیکن در هر حال حکم اللَه باید در قضیّه و مورد محفوظ باشد.