
عنوان بصری ج۳
جلد سوم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد سوم از این مجموعه، در موضوع «حقیقت علم» و تبیینِ «ملاک علم حقیقی» و «موانع حصول علم و معرفت» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • ضرورت حرکت بر طبق مبانی علمی و یقینی در تمامی مراحل سلوک • حرکت بر مبنای نورِ علم، اولین توصیه امام صادق علیهالسلام به «عنوان بصری» • عدم امکان اشتباه و ندامت در صورت وجود نورِ علم • حقیقت علم حصولی و حضوری • حرمت فتوای بدون علم حضوری، در کلام امام صادق علیهالسلام • حکایتی از نور باطنی مرحوم علامه طهرانی در شناخت محمدتقی شریعتی • حکایتی از علم حضوری مرحوم علامه طهرانی در شناخت ابوالحسن بنیصدر • کیفیت غلبۀ قوای وهمی بر مبانی علمی • عدم حجیّت خواب و مکاشفه در سلوک و استنباط احکام شرعی • عدم حجیّت خبر واحد در مبانی اعتقادی • هلاکت بشریت با علوم تجربی، بدون ربط با خداوند • راهکار عملی بزرگان در تعاملِ علمی با دیگران • عمر طولانی امام زمان علیهالسلام بر اساس علم است نه اعجاز • تأثیر مراقبه در کیفیت نزول اسم علیم پروردگار
عنوان بصری ج۳
95حضرت فنون جنگی و کیفیت مواجهه با دشمن را به فرزندشان تعلیم میدهند1 و در ادامۀ همۀ این مطالب به اصلِ ﴿مَا يَنفَعُ ٱلنَّاسَ﴾ توصیه میکنند و میفرمایند:
و اعلَم أنّ النّصرَ مِن عِند الله سبحانه؛2 «بدان که نصرت و پیروزی فقط از جانب خدای سبحان است.»
حضرت در اینجا به محمدبنحنفیه میفرمایند: باید بدانی که بالا و پایین رفتن شمشیر تو و حرکت اسبی که تو را به جلو میبرد, با قوّه و قدرت چه مبدئی است؛ این نکته مراد از همان ﴿مَا يَنفَعُ ٱلنَّاسَ﴾ در آیۀ شریفه است.
تمام علوم و افعال ما، تمام ارزشها، قدرتها و آنچه در عالمِ وجود خودنمایی میکند، همان ﴿أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ﴾ است که دارای دو جنبه است: اول جنبۀ باطل و انتساب به فاعل؛ دوم جنبۀ حق و انتساب به مبدأ. ما همیشه جنبۀ فاعلی و مباشر را میبینیم و جنبۀ انتساب به مبدأ را مشاهده نمیکنیم؛ فرق بین عارف و جاهل در این است که جاهل کف را و عارف ماء را میبیند.
فرد جاهل در هر قضیهای از امور زندگی خود کفی را میبیند که بعد از مدتی از روی آب کنار میرود. منبابمثال رئیسی را پیدا میکند و با او رفیق میشود و به او پول و پلو میدهد تا کارش را راه بیندازد؛ اما ناگاه میبیند آن رئیس را عزل میکنند و پست دیگری به او میدهند.
توجه صِرف به ظاهرِ هرچه که در این عالم وجود دارد, توجه به «زَبَد» و
- .امروزه تمام جنگها براساس نامردی است. با فشردن دکمۀ یک موشک، کوچک و بزرگ، زن و مرد منطقهای را از بین میبرند. زمان سابق نامردی نبود؛ اگر کسی شمشیر داشت، طرف مقابل هم شمشیر داشت؛ اگر فردی سوار بر اسب بود، طرف مقابل نیز سوار بود و شخصی که قویتر بود یا فنون بیشتری داشت، پیروز میشد.
- نهج البلاغة، خطبه ١١؛ سفینة البحار، ج ٢، ص ٣٨٠، به نقل از بحار الأنوار، ج ٣٢، ص ١٧٤.
