
عنوان بصری ج۳
جلد سوم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد سوم از این مجموعه، در موضوع «حقیقت علم» و تبیینِ «ملاک علم حقیقی» و «موانع حصول علم و معرفت» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • ضرورت حرکت بر طبق مبانی علمی و یقینی در تمامی مراحل سلوک • حرکت بر مبنای نورِ علم، اولین توصیه امام صادق علیهالسلام به «عنوان بصری» • عدم امکان اشتباه و ندامت در صورت وجود نورِ علم • حقیقت علم حصولی و حضوری • حرمت فتوای بدون علم حضوری، در کلام امام صادق علیهالسلام • حکایتی از نور باطنی مرحوم علامه طهرانی در شناخت محمدتقی شریعتی • حکایتی از علم حضوری مرحوم علامه طهرانی در شناخت ابوالحسن بنیصدر • کیفیت غلبۀ قوای وهمی بر مبانی علمی • عدم حجیّت خواب و مکاشفه در سلوک و استنباط احکام شرعی • عدم حجیّت خبر واحد در مبانی اعتقادی • هلاکت بشریت با علوم تجربی، بدون ربط با خداوند • راهکار عملی بزرگان در تعاملِ علمی با دیگران • عمر طولانی امام زمان علیهالسلام بر اساس علم است نه اعجاز • تأثیر مراقبه در کیفیت نزول اسم علیم پروردگار
عنوان بصری ج۳
62دوم: ضرورت تحصیل علوم متداول به ملاحظۀ اجتماع.
صحبت ما در بحث اول است و منظور بنده از نقل کلام پیغمبر این است که اگر کسی آمادگی انتخاب احسن را دارد، بهتر است آن را انتخاب کند،1 گرچه ما در این دنیا به این «فضل» نیز نیاز داریم. صحبت در این است که در انتخاب علمی که مقرِّب الیالله است و علمی که مقرِّب نیست، کدام راه را باید برگزید؛2 آیا ما میتوانیم به ملاحظۀ ضرورت فعلی فلان علم و حرفه و مِهنه آن را با تلاوت قرآن یکی بدانیم؟! آیا ما میتوانیم علم طب را بهجهت ضرورتش با علم حدیث و اخلاق یکی بدانیم؟! ضرورت کسب علوم امری صحیح میباشد، ولی بحث در ارزش خود علم است و این دو جهت نباید خلط شود.
مرحوم علامۀ طهرانی: «اگر ده سال از عمرم را در رشتۀ فنی نمیگذراندم، علمم دو برابر بود»
مرحوم آقا ـ رضوان الله علیه ـ میفرمودند:
اگر من آن ده سال از عمرم را در تحصیل رشتۀ فنی ـ مهندسی نمیگذراندم، علمی که الآن دارم دو برابر بود.
البته تحصیلات مذکور از بعضی جهات فوایدی داشت، ولی به نظر بنده نیز آن مسائلی را که مرحوم والد در آنموقع در نظر میگرفتند و با دقت دنبال میکردند و حتی مورد تشویق هم قرار میگرفتند، هیچ نفعی برای رشد علمی، دینی و تربیتی ایشان نداشته است.
خلاصه آنکه ازنقطهنظر ارزش، علمی بر همۀ علوم برتری دارد که فواید و اثراتی را در جهت قرب انسان به پروردگار بهدنبال داشته باشد؛ آن علم، علم الهی،
- کنز الفوائد، ج ٢، ص ٣١:
«مِن کلامِ رسولِ اللهِ صلّی الله علیه و آله و سلّم: ”العِلمُ أکثَرُ مِن أن یُحصیٰ؛ فَخُذوا مِن کلِّ شَیءٍ أحسَنَهُ.“»
ترجمه: «علم بیش از آن است که بتوان همۀ آن را دانست و به تمام آن احاطه پیدا کرد؛ پس از هر علمی بهترینِ آن را انتخاب کنید.» (محقق) - جهت اطلاع بیشتر پیرامون حقیقت علم رجوع شود به نور ملکوت قرآن، ج ٢، ص ٢٨٢.
- کنز الفوائد، ج ٢، ص ٣١:
