
عنوان بصری ج۳
جلد سوم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد سوم از این مجموعه، در موضوع «حقیقت علم» و تبیینِ «ملاک علم حقیقی» و «موانع حصول علم و معرفت» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • ضرورت حرکت بر طبق مبانی علمی و یقینی در تمامی مراحل سلوک • حرکت بر مبنای نورِ علم، اولین توصیه امام صادق علیهالسلام به «عنوان بصری» • عدم امکان اشتباه و ندامت در صورت وجود نورِ علم • حقیقت علم حصولی و حضوری • حرمت فتوای بدون علم حضوری، در کلام امام صادق علیهالسلام • حکایتی از نور باطنی مرحوم علامه طهرانی در شناخت محمدتقی شریعتی • حکایتی از علم حضوری مرحوم علامه طهرانی در شناخت ابوالحسن بنیصدر • کیفیت غلبۀ قوای وهمی بر مبانی علمی • عدم حجیّت خواب و مکاشفه در سلوک و استنباط احکام شرعی • عدم حجیّت خبر واحد در مبانی اعتقادی • هلاکت بشریت با علوم تجربی، بدون ربط با خداوند • راهکار عملی بزرگان در تعاملِ علمی با دیگران • عمر طولانی امام زمان علیهالسلام بر اساس علم است نه اعجاز • تأثیر مراقبه در کیفیت نزول اسم علیم پروردگار
عنوان بصری ج۳
52...1
- [ادامه تعلیقه صفحه قبل] نمیتوانم این مطلب را به همه اعلان نمایم.»
این بنده خود در اوقات تشرف به خدمت عارف واصل حضرت حدّاد ـ قدّس الله سرّه ـ این حالات را هنگام نزدیک شدن وقت نماز در سیمای مبارکشان مشاهده می کردم.
حال با توجه به چنین جایگاهی برای نماز نزد امثال همچون سیّد بحرالعلوم، چگونه است که ایشان اجابت طلب خادم مسجد را که چندان نیز ضروری و لازم نمینماید، بر این امر مهم ـ خصوصاً با این جمعیت عظیم و در انتظار قراردادن آنان در حدود بیست دقیقه و بیشتر ـ ترجیح میدهد و مقدّم میشمارد؟!
مرحوم سیّد بحرالعلوم فردی نیست که کار لغو و عبثی از او سرزند و مواجهۀ او با مبانی شرع مانند سایر افراد نیست که اشتغال به امور دنیا و توغّل در کثرات را پیوسته در اولویت امور خویش قرار میدهند و نماز، این فریضۀ منحصر به فرد را در آخرین مرتبه از اشتغالات و امور روزمرۀ خود بهجای میآورند و ابداً از این تأخیر و اهمال خم به ابرو نمیآورند و باکی ندارند، و با توجیهات عوامفریبانه، درصدد تصحیح و توجیه رفتار قبیح و ناشایست خود در میان عوام و انظار عموم برمیآیند.
سیّد بحرالعلوم فردی است که قلب و سِرّش به حقیقت ولایت مرتبط گشته و از آبشخوار مبدأ تشریع و منبع وحی سیراب شده است، کلام او برخاسته از نفس مستنیر به نور ولایت، و رفتار او مستفیض از فیضان علوم و معارفِ امامت است، اجتهاد و استنباط او منبعث از تجلی بوارق بهار و عظمت صاحب شریعت و بانی طریق هدایت است. به اعمال و کردار او نمیتوان آسان نگریست، و او را همطراز و همانند سایرین از اهل علم و فضل نمیتوان شمرد. کردار او حاکی از رضا و تحسین و امضاء صاحب ولایت است، و روش و منشِ او آینۀ تجلی انوار باهرۀ مجلای اتمّ حضرت بقیةالله است. او میداند که شکستهشدن قلب و خاطر یک مؤمن مخلص که با صفایی مخصوص و خلوصی بیشائبه به این مسئله مبادرت ورزیده است، هیچگاه قابل جبران با اداء فریضه در اول وقت نخواهد بود، و کثرت جمعیّت و انتظار نمازگزاران نمیتواند موجب التیام و ترمیم آثار ناخوشایند این قلب افسرده و مغموم را بنماید. چنانچه خدای متعال در حدیث قدسی میفرماید: «أنا عندَ المُنکَسِرَةِ قلوبُهُم؛ جایگاه من پیوسته دلهای دلشکسته از بندگانم میباشد.» (منیة المرید، ص ١٢٣) و لذا میبینیم که برآوردن حاجت و توقع آن مرد خادم را بر نماز اول وقت ـ آن هم با آن شرایط استثنایی ـ مقدّم میدارد.
ناگفته پیداست که این رفتار از مرحوم سید، هیچ ارتباطی با کردار ناپسند و خلاف منهجِ شرعِ بسیاری از افراد که با بهانههایی واهی نماز اول وقت را به تأخیر میاندازند، ندارد.
مثلاً دیده میشود که مردم اکثراً مجالس جشن خود را مقارن با غروب آفتاب برگزار میکنند و بهبهانۀ حضور میهمانان از انجام این فریضۀ الهی در اول وقت سر باز میزنند و اداء نماز مغرب و عشاء را به انقضای مجلس و چهبسا مقارن با وقت فوت و قضای آن موکول میکنند.
بدیهی است کسیکه اینقدر نماز را کوچک بشمارد و اهمیت آن را در مرتبت و منزلت اشتغالات آخر خود قرار دهد، تکلیفش با آن ولی الهی و عارف بالله همچون سید بحرالعلوم که برای حلول وقت نماز لحظهشماری میکند، از زمین تا آسمان فرق میکند, و نباید خود را در رتبۀ آن بزرگ قرار دهد؛ زیرا آن عارف کامل با علم و وقوف به مرتبه و منزلۀ این فریضۀ الهی و آثار مترتبۀ بر آن و رضای پروردگار بر تحفّظ اوقات فضیلت آن، دست به چنین رفتاری میزند، و جبران قلب افسردۀ او را بر ادای نماز مقدم میشمارد. و این مسئله فقطوفقط بهواسطۀ اشراف و معرفت بر منبع و سرچشمۀ ملاکات احکام و علل تشریع، برای خواص و نوادری از اولیاء بالله و عرفای الهی حاصل میگردد.
کار پاکان را قیاس از خود مگیر ** گرچه باشد در نوشتن شیر، شیر
- [ادامه تعلیقه صفحه قبل] نمیتوانم این مطلب را به همه اعلان نمایم.»
