
عنوان بصری ج۳
جلد سوم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد سوم از این مجموعه، در موضوع «حقیقت علم» و تبیینِ «ملاک علم حقیقی» و «موانع حصول علم و معرفت» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • ضرورت حرکت بر طبق مبانی علمی و یقینی در تمامی مراحل سلوک • حرکت بر مبنای نورِ علم، اولین توصیه امام صادق علیهالسلام به «عنوان بصری» • عدم امکان اشتباه و ندامت در صورت وجود نورِ علم • حقیقت علم حصولی و حضوری • حرمت فتوای بدون علم حضوری، در کلام امام صادق علیهالسلام • حکایتی از نور باطنی مرحوم علامه طهرانی در شناخت محمدتقی شریعتی • حکایتی از علم حضوری مرحوم علامه طهرانی در شناخت ابوالحسن بنیصدر • کیفیت غلبۀ قوای وهمی بر مبانی علمی • عدم حجیّت خواب و مکاشفه در سلوک و استنباط احکام شرعی • عدم حجیّت خبر واحد در مبانی اعتقادی • هلاکت بشریت با علوم تجربی، بدون ربط با خداوند • راهکار عملی بزرگان در تعاملِ علمی با دیگران • عمر طولانی امام زمان علیهالسلام بر اساس علم است نه اعجاز • تأثیر مراقبه در کیفیت نزول اسم علیم پروردگار
عنوان بصری ج۳
30روز گذشته منزل آقای مطهری بودم و از جریاناتی که در حسینیۀ ارشاد اتفاق افتاده صحبت به میان آمد.1 ایشان بهمناسبتی ضمن بیان روایت «المؤمنُ کَیِّسٌ»2 و روایت «لَیسَ العِلمُ بِالتَّعلُّمِ، إنّما هُوَ نورٌ یقَعُ فی قَلبِ مَن یریدُ اللهُ تَبارکَ و تَعالی أن یهدیَهُ»3 این مطلب را بیان کردند که:
«علم بهواسطۀ تعلّم حاصل نمیشود، بلکه ذُکاء و کیاستی که در مؤمن است راه را روشن میکند و او را از مهالک نجات میدهد. من در این زمینه جریانی را از آقای طهرانی برای شما نقل میکنم. روزی بنده از ایشان تقاضا کردم که با هم به دیدن محمدتقی شریعتی که به طهران آمده بود، برویم، ولی ایشان حتی حاضر نشدند که ما در منزل، خدمت ایشان برسیم. مدتها از این برخورد آقای سیّد محمدحسین حسینی طهرانی در فکر و حیرت و تردید بودم و چهبسا نظر و رأی خود را در این مسئله بر نظر ایشان صائب و راجح میدانستم و ایشان را بر این عمل تخطئه مینمودم، تا اینکه اخیراً بهواسطۀ قضایایی که بر من گذشت و حقایقی که بر من معلوم شد، تازه متوجه شدم که حق با ایشان بوده است. ایشان دوازده سال قبل از من بهخوبی از اسرار نفس و انحراف او مطّلع، و بر ضمیر او واقف بودهاند، و به مسائلی رسیده بودند که ما اکنون پس از گذشت این مدت طولانی رسیدهایم؛ این نیست جز اینکه ایشان در آنوقت از افق دیگری ـ سوای افقی که ما و امثال ما به آن توجه داریم ـ به مسئله مینگریستند، و از
- مرحوم آقای مطهری با علی شریعتی اختلافاتی پیدا کردند و بهدنبال این اختلافات حسینیۀ ارشاد را ترک کردند و دیگر به آنجا نرفتند. بنده در جریان صحبتهای سرّی و خصوصی مرحوم والد با مرحوم آقای مطهری بودم؛ منجمله اینکه فرمودند: «این حسینیۀ ارشاد نیست، بلکه عُمَریۀ اضلال است!»
بعد از این جریان، ایشان حسینیۀ ارشاد را بهطورکلی ترک کردند و ارتباطشان تقویت شد و هفتهای یک مرتبه به دیدن مرحوم والد میآمدند. - غرر الحکم، ص ٤٤؛ عیون الحکم، ص ٣٠.
- بحار الأنوار، ج ١، ص ٢٢٥.
- مرحوم آقای مطهری با علی شریعتی اختلافاتی پیدا کردند و بهدنبال این اختلافات حسینیۀ ارشاد را ترک کردند و دیگر به آنجا نرفتند. بنده در جریان صحبتهای سرّی و خصوصی مرحوم والد با مرحوم آقای مطهری بودم؛ منجمله اینکه فرمودند: «این حسینیۀ ارشاد نیست، بلکه عُمَریۀ اضلال است!»
