
عنوان بصری ج۳
جلد سوم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد سوم از این مجموعه، در موضوع «حقیقت علم» و تبیینِ «ملاک علم حقیقی» و «موانع حصول علم و معرفت» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • ضرورت حرکت بر طبق مبانی علمی و یقینی در تمامی مراحل سلوک • حرکت بر مبنای نورِ علم، اولین توصیه امام صادق علیهالسلام به «عنوان بصری» • عدم امکان اشتباه و ندامت در صورت وجود نورِ علم • حقیقت علم حصولی و حضوری • حرمت فتوای بدون علم حضوری، در کلام امام صادق علیهالسلام • حکایتی از نور باطنی مرحوم علامه طهرانی در شناخت محمدتقی شریعتی • حکایتی از علم حضوری مرحوم علامه طهرانی در شناخت ابوالحسن بنیصدر • کیفیت غلبۀ قوای وهمی بر مبانی علمی • عدم حجیّت خواب و مکاشفه در سلوک و استنباط احکام شرعی • عدم حجیّت خبر واحد در مبانی اعتقادی • هلاکت بشریت با علوم تجربی، بدون ربط با خداوند • راهکار عملی بزرگان در تعاملِ علمی با دیگران • عمر طولانی امام زمان علیهالسلام بر اساس علم است نه اعجاز • تأثیر مراقبه در کیفیت نزول اسم علیم پروردگار
عنوان بصری ج۳
104اوست خداوند، آنکه هیچ معبودی غیر او وجود ندارد؛ حکمران مقتدر، پاک و منزه از هر عیب و نقص، ایمنیدهنده، مسیطر و حافظ عالم و عالمیان، قاهر و غالب بر جمیع مخلوقات، و دارای مقام جبروت و عظمت. پاک و منزه است خداوند از هرگونه شریکی که برای او قرار میدهند * اوست الله، که آفریننده و خلقتبخشنده، و جاندهنده، و صورتزننده، و چهرهبخشنده است. از برای اوست نیکوترین اسماء. آنچه در آسمانها و زمین است او را تسبیح و تقدیس میکنند و اوست عزیز و حکیم.»
تمامی این اسامی و صفات الهی که در حکم مرزبندی مخلوقات و موجودات هستند, همراه با اسم قدیر عمل میکنند. منبابمثال برای ساختن یک میز, از طرفی دست شما میخ و چکش را برمیدارد و ازطرفدیگر فکر شما میخ را در جای خودش میکوبد, و این استفاده از اسم علیم است؛ بهعبارتدیگر صفت قدرتی که در وجود شماست بهواسطۀ علم شما جهت پیدا میکند و بهواسطۀ ارادۀ شما در خارج انجام میشود.
بنابراین, اسماء کلیّۀ پروردگار نیز در عالم تضارب و تصادم، عمل میکنند تا چیزی در این عالم به این کیفیت بروز پیدا کند. چنین نیست که گتره و بیحساب مرد و زنی ازدواج کنند و فرزندی با خصوصیاتی متولد شود؛ لذا در روایات آمده است که در موقع ازدواج یا حمل باید اموری را رعایت کرد.1 مثلاً زن باردار نباید به هر مجلسی برود، نباید موسیقی گوش کند و نباید با نفوس غیرصالح برخورد داشته باشد؛ زیرا این برخوردها در نفس مادر تأثیر گذاشته و نفس مادر نیز در جنین اثر میگذارد. رفتن به جایی که موجب تشویش و اضطراب انسان شود علاوه بر اینکه کدورت میآورد، اندوختۀ انسان را نیز میگیرد. ائمه علیهم السّلام بیدلیل این مطالب را به ما نفرمودهاند و از واقعیات عجیبی حکایت دارند.
- الکافی، ج ٥، ص ٤٩٨ و ج ٦، ص ٢٢؛ وسائل الشیعة، ج ٢٠، ص ١٢٣ و ج ٢١، ص ٤٠٢؛ من لا یحضره الفقیه، ج ٣، ص ٤٠٣ و ٥٥١.
