عنوان بصری ج۳
جلد سوم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد سوم از این مجموعه، در موضوع «حقیقت علم» و تبیینِ «ملاک علم حقیقی» و «موانع حصول علم و معرفت» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • ضرورت حرکت بر طبق مبانی علمی و یقینی در تمامی مراحل سلوک • حرکت بر مبنای نورِ علم، اولین توصیه امام صادق علیهالسلام به «عنوان بصری» • عدم امکان اشتباه و ندامت در صورت وجود نورِ علم • حقیقت علم حصولی و حضوری • حرمت فتوای بدون علم حضوری، در کلام امام صادق علیهالسلام • حکایتی از نور باطنی مرحوم علامه طهرانی در شناخت محمدتقی شریعتی • حکایتی از علم حضوری مرحوم علامه طهرانی در شناخت ابوالحسن بنیصدر • کیفیت غلبۀ قوای وهمی بر مبانی علمی • عدم حجیّت خواب و مکاشفه در سلوک و استنباط احکام شرعی • عدم حجیّت خبر واحد در مبانی اعتقادی • هلاکت بشریت با علوم تجربی، بدون ربط با خداوند • راهکار عملی بزرگان در تعاملِ علمی با دیگران • عمر طولانی امام زمان علیهالسلام بر اساس علم است نه اعجاز • تأثیر مراقبه در کیفیت نزول اسم علیم پروردگار
مرتب سازی:
عنوان بصری ج۳
91«مرگ حتمی» کدام است و این حرفها چه معنایی دارد؟! مگر عزرائیل دست روی دست گذاشته است؟! بنابراین در واقع توجه بهسمت زبد و حباب و پُف و خاروخاشاک رفته است؛ حبابی که نشان میدهد بزرگ است و به اینطرفوآنطرف حرکت میکند، ولی در داخل آن فقط هواست و با یک سوزن از بین میرود؛ لذا میفرماید: ﴿فَأَمَّا ٱلزَّبَدُ فَيَذۡهَبُ جُفَآءٗ﴾.
حال که اینطور است، خداوند هم این طبیب را بهحال خود رها نمیکند و خود او را به بیماری مبتلا میکند تا اگر میتواند خودش را درمان کند.
حکمت ابتلای ابنسینا به بیماری قولنج
میزان نبوغ ابنسینا در امر طبابت (ت)
ابنسینا بزرگترین طبیب نابغه بود1 و از میان جمیع امراض نسبت به درمان ناراحتی قولنج2 تبحّر بیشتری داشته است. اما اینکه خداوند او را به مرض قولنج
- نقل است که ابنسینا نهتنها با گرفتن نبض مرض را تشخیص میداد, بلکه اگر نخی را به نبضی وصل میکردند، آن را میگرفت و بیماری را تشخیص میداد. گرچه ممکن است این قضیه اغراق باشد, ولی ایشان ازنظر حدس بسیار قوی بوده است.*
درست یا غلط، میگویند روزی نخی را به دست گربهای بستند و بهعنوان اینکه مریض است، آن را به دست ابنسینا دادند و گفتند: «بیماری این مریض چیست؟» ابنسینا گفت: «داروی او دو سیر گوشت و دو موش است.» **
* و ** جشننامۀ ابنسینا, ج ٢, ص ٤١٨. - به ناراحتی خاص معده و پیچش روده، که ممکن است به انسداد روده منجر شود, قولنج گفته میشود.* برای انسداد هیچ چارهای نیست و امروزه با عمل جراحی آن را درمان میکنند.
* لغتنامه دهخدا، مادۀ «قولنج»:
«قولنج مرضی است دردناک معده را که با آن خروج فضولات بدن و باد، سخت و مشکل میشود. این کلمه معرّب است. (از اقربالموارد)
دردی که غفلتاً در ناحیۀ شکم خصوصاً نواحی مجاور به قسمتهای مختلف قولونها حاصل شود و در صورت شدت ممکن است به مرگ منتهی گردد. عارضۀ قولنج بهطورکلی مربوط به ضایعات قسمتهای مختلف احشاء است؛ و ممکن است مربوط به عفونت یا سوراخ شدن آپاندیس باشد که دراینصورت دردها بیشتر در ناحیۀ تحتانی راست شکم و حولوحوش ناف است؛ و ممکن است مربوط به انسداد کیسۀ صفراوی یا ضایعات کبدی باشد که باز دردها در طرف راست شکم و قسمتهای زیر حجاب حاجز و نواحی ستون فقرات احساس میشود. همچنین قولنج ممکن است بهسبب ناراحتیهای رحمی و دردهای شدید آنی مربوط به قاعدۀ (ماهانه) زنان و یا مربوط به ضایعات کلیوی باشد. در هریک از انواع قولنجها در صورت تشخیص ضایعه نام مربوط را میبرند؛ مثلاً: قولنج کبدی، قولنج کلیوی، قولنج رودهای (که مربوط به انسداد یا تداخل قسمتی از رودۀ باریک است)، قولنج کیسۀ صفرا و غیره. درهرحال قولنج با دردی شدید و ناراحتکننده همراه است. (فرهنگ فارسی معین)
منتهیالإرب قَولَنج و قَولِنج و قولِنج هم ضبط کرده و نویسد: ”بیماری است روده را دردناک که به آن خروج ثفل و ریح دشوار باشد صاحب آن را.“ (منتهیالإرب)
به ضمّ اول و کسر لام، معرّب کولنج است که درد شکم و درد پهلو باشد. (برهان)»
- نقل است که ابنسینا نهتنها با گرفتن نبض مرض را تشخیص میداد, بلکه اگر نخی را به نبضی وصل میکردند، آن را میگرفت و بیماری را تشخیص میداد. گرچه ممکن است این قضیه اغراق باشد, ولی ایشان ازنظر حدس بسیار قوی بوده است.*