
عنوان بصری ج۳
جلد سوم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد سوم از این مجموعه، در موضوع «حقیقت علم» و تبیینِ «ملاک علم حقیقی» و «موانع حصول علم و معرفت» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • ضرورت حرکت بر طبق مبانی علمی و یقینی در تمامی مراحل سلوک • حرکت بر مبنای نورِ علم، اولین توصیه امام صادق علیهالسلام به «عنوان بصری» • عدم امکان اشتباه و ندامت در صورت وجود نورِ علم • حقیقت علم حصولی و حضوری • حرمت فتوای بدون علم حضوری، در کلام امام صادق علیهالسلام • حکایتی از نور باطنی مرحوم علامه طهرانی در شناخت محمدتقی شریعتی • حکایتی از علم حضوری مرحوم علامه طهرانی در شناخت ابوالحسن بنیصدر • کیفیت غلبۀ قوای وهمی بر مبانی علمی • عدم حجیّت خواب و مکاشفه در سلوک و استنباط احکام شرعی • عدم حجیّت خبر واحد در مبانی اعتقادی • هلاکت بشریت با علوم تجربی، بدون ربط با خداوند • راهکار عملی بزرگان در تعاملِ علمی با دیگران • عمر طولانی امام زمان علیهالسلام بر اساس علم است نه اعجاز • تأثیر مراقبه در کیفیت نزول اسم علیم پروردگار
عنوان بصری ج۳
51...1
- [ادامه تعلیقه صفحه قبل] برای او بدیل و جایگزینی فرض نمود؛ چنانچه در اخبار وارد است: «نماز در اول وقت رضوان پروردگار و در انتهای آن، غفران خدای متعال میباشد.» (من لا یحضره الفقیه، ج ١، ص ٢١٧.)
از دیدگاه و منظر لواداران شریعت و اولیای الهی، حلول وقت نماز بهمعنای اذن دخول به حریم قدس إله و زمان اتصال نفس و روح و سِرّ بنده با معبود و معشوق و محبوب خویش است. اذان مؤذّن در وقت نماز حکایت از فرا رسیدن وعدۀ دیدار بندهای را میکند که ساعتها در انتظار رؤیت جمال محبوب خویش، دچار درد و محنت فراق گشته است؛ مگر رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم، هنگام وقت زوال به بلال نمیفرمود: «أرِحنا یا بلال؛ ای بلال ما را با نوای دلنشین اذان، از رنج و تعب اشتغال به کثرات و حرمان از انس و قرب به پروردگار خلاص کن»؟ (بحار الأنوار، ج ٧٩، ص ١٩٣؛ مفتاح الفلاح، ص ١٨٢) و مگر در احوال امام سجاد علیه السّلام نیامده است که آن حضرت هنگام نزدیک شدن وقت نماز دچار انقلاب و اضطراب موعد وصال و لقای پروردگار میشدند؟
در منظر عرفاء الهی و حضرات معصومین علیهم السّلام، نماز، ایجاد ربط و اتصال جمیع شراشر وجود با مبدأ هستی و توجه تامّ بنده به مقام عزّ و کبریایی حق تلقی میشود و کدام بندهای است که برای وصول به این لحظه و افاضۀ اذن و اجازۀ ورود به حرم و حریم مولایی اینچنین، لحظهشماری نکند؟!
مرحوم سیّد بحرالعلوم ـ اعلی الله مقامه ـ از زمرۀ چنین برگزیدگانی بود که ادعای اتصافش به این اوصاف دور از واقع نمیباشد. او کسی بود که ارتباط مستمر و ملاقاتهای پیدرپیاش با حضرت ولیّ عصر ارواحنا فداه، بر کسی پوشیده نبود و عنایت خاصّ حضرت بقیةالله نسبت به ایشان، در میان خواصّ و عوام زبانزد همه شده بود. مرحوم سید در ملاقاتی با حضرت، مورد عنایت واقع گردید و پس از آن «بحرالعلوم» شد؛ لذا دین را شناخته بود و فهمش نسبت به معارف باز شده بود. شکی نیست که جبرائیل و میکائیل و بالاتر از آنان، هرچه دارند از طفیل عنایت امام زمان است، اما بعضی بروز و ظهور دارند و برخی ندارند.
شیعه و سنی و قاطبۀ اهل کتاب، ایشان را که از بزرگان مفاخر شیعه بود، قبول داشتند. با نصاریٰ و یهود که بحث میکرد، انجیل و تورات را میخواند و بدینسبب تعداد زیادی به تشیّع میگرویدند؛ اینها همه از موهبت و عنایت حضرت امام زمان علیه السّلام است.
گویند: مرحوم علامۀ اصولی و فقیه کمنظیر، میرزای قمی ـ اعلی الله مقامَه ـ بارها با تحتالحنک عمامۀ خویش، غبار از نِعال مرحوم سیّد میزدود و میفرمود: «پدر و مادرم فدای تو، که همچون خورشید تابان به اتصال و ارتباط تو با حضرت بقیةالله، علم و یقین دارم؛ ولی چه کنم که [ادامه در صفحه بعد]
- [ادامه تعلیقه صفحه قبل] برای او بدیل و جایگزینی فرض نمود؛ چنانچه در اخبار وارد است: «نماز در اول وقت رضوان پروردگار و در انتهای آن، غفران خدای متعال میباشد.» (من لا یحضره الفقیه، ج ١، ص ٢١٧.)
