Name: کتاب عنوان بصری ج۳ - PDF - آیت الله سید محمد محسن طهرانی
Availability: InStock
Author: آیتاللَه سید محمدمحسن حسینی طهرانی

عنوان بصری ج۳

160

گشوده و یک بال او شرق و بال دیگر غرب عوالم پروردگار را فراگرفته است.¹و²
مراد از بال، احاطۀ علمی و وجودی است و جبرائیل نه‌تنها بر عالم ماده، بلکه بر تمام عوالم عِلوی ازجمله عقول، نفوس مجرّده، ملائکه و جنّ و انس احاطۀ عِلّی و علمی دارد و با این اشراف خود آنها را از رزق و علم اشراب می‌کند.
اشراف علمی جبرائیل بر تمام مراتب عوالم ربوبی
همان‌طور ‌که هیچ‌ نقطه‌ای از کف دست برای انسان مجهول نیست، تمام عوالم ربوبی نیز تحت احاطه و اشراف علمی جبرائیل قرار دارد و اوست که بر پیغمبر اکرم، حضرت ابراهیم و سایر انبیاء تمام مراتب علم و وحی را افاضه می‌نماید.
نقصان جبرائیل نسبت به رسول خدا در دو جنبۀ ذات و آثار ذات
با وجود تمام این مطالب، پیغمبر می‌فرماید: «میان من و پروردگار حالاتی است که جبرائیل تحمل ادراک آن را ندارد.»
اگر یک سر موی برتر پرم *** فروغ تجلّی بسوزد پرم³
بنابراین، پیامبر اکرم حائز مرتبه‌ای از مقام علم اطلاقی پروردگار است که جبرائیل امین را تاب تحمل آن نیست؛ به‌عبارت دیگر جبرائیل در مقام محدودیت ذاتی خود به‌نحوی است که بیش از این مقدار نمی‌تواند مقام علم، رزق و حیات را تحمل کند.
از این کلام پیغمبر که می‌فرماید: «من با پروردگار حالاتی دارم که هیچ ملک
1. افق وحی، ص ٥٢٧:
  «جبرائیل در یک زمان خود را به‌صورتی دارای ششصد بال، و در زمان دیگر به‌صورتی بشری و در شمایل «دحیۀ کلبی» درمی‌آورد، و در جایی دیگر به‌صورت ملکی با شش بال و درمورد دیگر با دو بال؛ درحالی‌که همۀ اینها درست و هیچ‌کدام اینها نیست؛ زیرا جبرائیل وجودی مجرد از صورت و ماده است، و در هویّت ذات خود و کینونت نفس خود، حقیقتی است نوریّه و علمیّه که صورت برنمی‌دارد و در معراج ـ آن‌هم در مراتب عالیه و بالای آن ـ دیگر پیامبر او را با دو بال نمی‌بیند، بلکه به‌صورت حقیقتی مجرد و علمی ادراک می‌کند که همان ماهیّت و هویّت خود اوست.»
2. تفسیر منهج‌الصادقین، ج ١٠، ص ١٦٧.
3. بوستان سعدی، دیباچه.