
عنوان بصری ج۳
جلد سوم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد سوم از این مجموعه، در موضوع «حقیقت علم» و تبیینِ «ملاک علم حقیقی» و «موانع حصول علم و معرفت» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • ضرورت حرکت بر طبق مبانی علمی و یقینی در تمامی مراحل سلوک • حرکت بر مبنای نورِ علم، اولین توصیه امام صادق علیهالسلام به «عنوان بصری» • عدم امکان اشتباه و ندامت در صورت وجود نورِ علم • حقیقت علم حصولی و حضوری • حرمت فتوای بدون علم حضوری، در کلام امام صادق علیهالسلام • حکایتی از نور باطنی مرحوم علامه طهرانی در شناخت محمدتقی شریعتی • حکایتی از علم حضوری مرحوم علامه طهرانی در شناخت ابوالحسن بنیصدر • کیفیت غلبۀ قوای وهمی بر مبانی علمی • عدم حجیّت خواب و مکاشفه در سلوک و استنباط احکام شرعی • عدم حجیّت خبر واحد در مبانی اعتقادی • هلاکت بشریت با علوم تجربی، بدون ربط با خداوند • راهکار عملی بزرگان در تعاملِ علمی با دیگران • عمر طولانی امام زمان علیهالسلام بر اساس علم است نه اعجاز • تأثیر مراقبه در کیفیت نزول اسم علیم پروردگار
عنوان بصری ج۳
148کار انجام میدهد؛ همانطور که عزرائیل و ملائکۀ مقرّبِ زیردست او اماته و اِزهاق روح افراد را در وجود خود میبینند، خضر نیز کشتن این فرزند را در وجود خود مییابد.
همانطور که وقتی انسان بخواهد مطلبی را که دو هفتۀ پیش حفظ کرده بهخاطر بیاورد باید در ذهن خود کنکاش کند تا آن را بهیاد آورد، عزرائیل نیز وقتی در وجود خود مییابد که باید امروز بهسراغ شخصی برود، لازم نیست به عالم پایین بیاید و او را پیدا کند و جانش را بگیرد، بلکه در همان موقعیت، در وجود خود دستکاری میکند و مقدمات کار را فراهم مینماید. فرض کنید در وجود خود میبیند که زید باید با تصادف از این دنیا برود؛ لذا رانندهای را سوار بر ماشین میکند و حرکت میدهد و ازطرفدیگر زید را برای خرید نان و میوه از خانه بیرون میکشد؛ همینکه او میخواهد از خیابان بگذرد، صدایی میشنود و تا سرش را برمیگرداند، تصادف میکند.
استغنای حضرت خضر از ملکالموت در اجرای مشیّت الهی
ملائکۀ مقرّب به این کیفیت در عالم شهادت و سایر عوالم، تقدیر و مشیّت الهی را اجرا میکنند. حضرت خضر علی نبینا و آله و علیه السّلام به این علم حضوری رسیده است و موقعی که این کار را انجام میدهد، گویا عزرائیل این کار را انجام میدهد. بنابراین، بهجای اینکه بگوییم: ﴿ٱللَهُ يَتَوَفَّى ٱلۡأَنفُسَ حِينَ مَوۡتِهَا﴾1 یا ﴿قُلۡ يَتَوَفَّىٰكُم مَّلَكُ ٱلۡمَوۡتِ﴾،2 میتوانیم بگوییم: «خِضرٌ یتَوَفّاکُم عِندَ المَوت؛ خضر جان شما را میگیرد!» در اینجا خضر وسیلهای برای عزرائیل نشده است، بلکه خود
- سوره زمر (٣٩) آیه ٤٢. معادشناسی، ج ١، ص ١٥٧:
«خداست که جانها را میگیرد در وقت مرگ آنها.» - سوره سجده (٣٢) آیه ١١. معادشناسی، ج ١، ص ٢٠١:
«بگو (ای پیغمبر) که شما را میمیراند و جان شما را میگیرد آن فرشتۀ مرگی که بر شما گماشته شده است.»
- سوره زمر (٣٩) آیه ٤٢. معادشناسی، ج ١، ص ١٥٧:
