Name: کتاب عنوان بصری ج۳ - PDF - آیت الله سید محمد محسن طهرانی
Availability: InStock
Author: آیتاللَه سید محمدمحسن حسینی طهرانی

عنوان بصری ج۳

131

و قابل خطاست و آن فرد به اشتباه در ترتیب مقدمات و فهم مطلب محکوم است.
امر شخصی مانند امام علیه السّلام که جاودانه و همیشگی است، برای انسان الزام‌آور است؛ زیرا علم او حضوری است و علم حضوری از بین نمی‌رود. امام صرفاً واقعیت را نمی‌بیند، بلکه واقعیت در وجود اوست و آن را چون وجود خود احساس می‌کند؛ لذا در علم امام علیه السّلام احتمال خطا وجود ندارد و دستور او برای انسان الزام‌آور است.
در اینجا به این نکته می‌رسیم که باید در انطباق مسائل تکوینی و تشریعی یک معادلۀ منطقی و ریاضی وجود داشته باشد تا بتوان بر آن اساس ترتیب‌اثر داد. به عبارت دیگر، علت لزوم تبعیت از امام علیه السّلام علم حضوری اوست، و لذا حتی اگر تأییدی نسبت به پیغمبر و امام وجود نداشته باشد، باز هم پیروی از آنان لازم است؛ گرچه خداوند نیز به رسالت پیغمبر اکرم شهادت می‌دهد و نفاق منافقین را برملا می‌سازد و می‌فرماید:
﴿إِذَا جَآءَكَ ٱلۡمُنَٰفِقُونَ قَالُواْ نَشۡهَدُ إِنَّكَ لَرَسُولُ ٱللَهِ وَٱللَهُ يَعۡلَمُ إِنَّكَ لَرَسُولُهُۥ وَٱللَهُ يَشۡهَدُ إِنَّ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ لَكَٰذِبُونَ﴾.¹
حرمت فتوای بدون علم حضوری، در کلام امام صادق علیه السّلام
بر‌این‌اساس فضیل‌بن‌عِیاض در رسالۀ بسیار عجیب مصباح‌الشریعه نقل می‌کند که امام صادق علیه السّلام می‌فرمایند:
لا یحِلُّ الفُتیا لِمَن لا یستَفتی مِن اللهِ تعالیٰ بصَفاءِ سِرِّهِ و إخلاصِ عملِهِ و علانِیتِه و بُرهانٍ مِن ربِّهِ فی کلِّ حالٍ.²
1. سوره منافقون (٦٣) آیه ١. ترجمه:
  «هنگامی که منافقین به نزد تو می‌آیند، می‌گویند: ”شهادت می‌دهیم که تو رسول خدا هستی.“ و خداوند می‌داند که تو رسولش هستی و خدا شهادت می‌دهد که تحقیقاً منافقین دروغ می‌گویند.» (محقق)
2. مصباح الشّریعة، ص ٤١.