
عنوان بصری ج۳
جلد سوم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد سوم از این مجموعه، در موضوع «حقیقت علم» و تبیینِ «ملاک علم حقیقی» و «موانع حصول علم و معرفت» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • ضرورت حرکت بر طبق مبانی علمی و یقینی در تمامی مراحل سلوک • حرکت بر مبنای نورِ علم، اولین توصیه امام صادق علیهالسلام به «عنوان بصری» • عدم امکان اشتباه و ندامت در صورت وجود نورِ علم • حقیقت علم حصولی و حضوری • حرمت فتوای بدون علم حضوری، در کلام امام صادق علیهالسلام • حکایتی از نور باطنی مرحوم علامه طهرانی در شناخت محمدتقی شریعتی • حکایتی از علم حضوری مرحوم علامه طهرانی در شناخت ابوالحسن بنیصدر • کیفیت غلبۀ قوای وهمی بر مبانی علمی • عدم حجیّت خواب و مکاشفه در سلوک و استنباط احکام شرعی • عدم حجیّت خبر واحد در مبانی اعتقادی • هلاکت بشریت با علوم تجربی، بدون ربط با خداوند • راهکار عملی بزرگان در تعاملِ علمی با دیگران • عمر طولانی امام زمان علیهالسلام بر اساس علم است نه اعجاز • تأثیر مراقبه در کیفیت نزول اسم علیم پروردگار
عنوان بصری ج۳
110بچهها بدهد. در این سفر ایشان نفع بردند و آن اشخاصی که با پول خود پارچه و ساعت و سایر وسایل را خریدند، ضرر کردند. آیا شخصی که جنسی را میخرد و بعد از مدتی از بین میرود سود کرده است یا کسیکه پول خود را به کودکان میدهد و محبت علی و ائمه علیهم السّلام را در دل آنها بیشتر میکند؟! آیا کسیکه سوغاتی میخرد نفع برده است یا شخصی که بذر محبت امیرالمؤمنین و فرزندانش را در دل کودکان میکارد؟! اثر کدامیک باقی است و چه کسی نفع میبرد؟!
لزوم میانهروی در انفاق و استحباب اکید خرید سوغات
البته خرید سوغاتی برای خانواده و دیگران مستحب مؤکد است. امام صادق علیه السّلام میفرمایند:
«إذا سافَرَ أحَدُکم فَقَدِمَ مِن سَفَرِه فَلیأتِ أهلَه بِما تَیسَّرَ و لَو بِحَجَرٍ؛1 هرگاه
- تفسیر العیاشی، ج ١، ص ٢٧٧:
«عن جعفرِ بن محمّدٍ، قالَ: إذا سافَرَ أحَدُکم فَقَدِمَ مِن سَفَرِه فَلیَأتِ أهلَه بِما تَیَسَّرَ و لَو بِحَجَرٍ.
فإنَّ إبراهیمَ علیهِ السَّلام کانَ إذا ضاقَ أتیٰ قَومَهُ. و أنّه ضاقَ ضَیقَةً، فأتی قَومَه فَوافَقَ مِنهُم أزمَةً؛ فَرَجَعَ کما ذَهَبَ. فَلَمّا قَرُبَ مِن مَنزلِهِ نَزَلَ عَن حِمارِهِ فَمَلَأَ خُرجَهُ رَملًا إرَادَةَ أن یُسَکّنَ مِن روحِ سارَةَ. فَلَمّا دَخَلَ مَنزِلَهُ أخَذَ الخُرجَ عَن الحِمارِ و افتَتَحَ الصَّلاةَ؛ فَجائت سارَةُ فَفَتَحَت الخُرجَ فَوَجَدَتهُ مَملُوءًا دَقیقًا! فَاعتَجَنَت مِنه و اختَبَزَت ثُمَّ قالَت لِإبراهیمَ: ”إنفَتِل مِن صلاتِک فَکُل!“ فَقالَ لَها: ”أنّیٰ لَکِ هذَا؟!“ قالَت: ”مِن الدَّقیق الّذی فی الخُرجِ.“ فَرَفَعَ رَأسَه إلَی السَّماءِ فَقالَ: ”أشهَدُ أنَّک الخَلیلُ.“»
ترجمه: «امام صادق علیه السّلام فرمودند: هرگاه یکی از شما به مسافرت رفت و از سفر خود بازگشت، هرچه برایش ممکن بود برای خانوادهاش ببرد، اگرچه تکهسنگی باشد.
هرگاه برای حضرت ابراهیم علیه السّلام ضیق و تنگدستی شدید پیش میآمد، بهسراغ قومش میرفت. یک بار بهنزد قبیلهاش رفت و آنان را نیز در قحطی و شدت یافت؛ پس همانگونه که آمده بود، با دست خالی بازگشت. هنگامیکه نزدیک منزلش رسید، از استر خود پیاده شد و خورجینش را از شن پُر کرد تا روح ساره (همسرش) را آرام نماید. وقتی وارد منزل شد، خورجین را از روی استر برداشت و شروع به نماز خواندن کرد؛ ساره آمد و خورجین را باز کرد و آن را پُر از آرد یافت! خمیر درست کرد و نان پخت و به حضرت ابراهیم علیه السّلام گفت: ”نمازت را تمام کن و بیا غذا بخور!“ حضرت ابراهیم به او فرمود: ”این طعام را از کجا آوردهای؟!“ ساره گفت: ”از آردی که در خرجین بود.“ حضرت ابراهیم علیه السّلام سرش را به آسمان بلند نمود و عرضه داشت: ”شهادت میدهم که بهتحقیق تو دوست و خلیلِ بندهات هستی!“» (محقق)
- تفسیر العیاشی، ج ١، ص ٢٧٧:
