Name: کتاب عنوان بصری ج۲ - PDF - آیت الله سید محمد محسن طهرانی
Availability: InStock
Author: آیتاللَه سید محمدمحسن حسینی طهرانی

عنوان بصری ج۲

33

به‌واسطۀ همین بچه‌های نابالغ چند روز جلوی حملۀ آنها را گرفته بود.
اگر فرضاً نوجوانی که هیچ‌چیز نمی‌داند، تحت‌تأثیر قوای تبلیغی شخصی، جان خود را زیر مسلسل و تفنگ و تانک ببرد و از بین برود، آیا این عمل فی‌حدّ‌نفسه صحیح است؟! از نظر عقلی چه جایگاهی را می‌توان برای این عمل تصویر کرد؟ این عمل ارزشی ندارد!
امروزه بعضی از انواع موسیقی وجود دارد که با پخش آن انسان ازخودبی‌خود می‌شود و اختیار از کف می‌دهد و بدون اینکه متوجه باشد خود را در موقعیت هلاکت قرار می‌دهد؛ حال اگر شما با آهنگ مهیّجی شخصی را تحریک کنید که او بدون اختیار کاری انجام دهد، عمل او هیچ ارزش و فایده‌ای ندارد؛ چراکه عمل انسان باید از روی عقل و اختیار باشد.
عدم مجازات شخص فاقد اختیار و عقل در شریعت اسلام
مانند اینکه شما با هیپنوتیزم یا مانیه‌تیزم، اختیار و قدرت را از کسی بگیرید و بعد او را برای انجام کار خلافی بفرستید؛ لذا یکی از احکامی که در شرع وارد شده این است که در صورت مذکور، فرد مباشر (فاعل) به‌هیچ‌وجه مجازات نخواهد شد؛ بلکه شخص مسبِّب آن عمل، محکوم به قصاص یا پرداخت دیه می‌شود و تمام مسائل جزائی مترتّب بر آن جرم را نسبت به او اِعمال می‌کنند.¹
1. زیرا این فرد مباشر مانند دیوانه‌ یا فردی که در خواب از جا بلند می‌شود و کاری انجام می‌دهد، از خود اختیاری ندارد؛ چنان‌که خود بنده بعضی‌ افراد را دیده‌ام که در خواب راه می‌روند، و حتی لباس می‌پوشند و از منزل بیرون می‌روند و برمی‌گردند، اما نمی‌فهمند. بنابراین همان‌طور که اگر دیوانه‌ای بدون تفریطِ کسی عملی را انجام دهد، به‌دلیل اینکه عقل و اختیار ندارد محاکمه نمی‌شود، اگر شخصی نیز در حین خواب از جا برخیزد و کسی را بکشد، چون بی‌تقصیر است شرعاً قصاص نمی‌شود و دیه نیز برعهدۀ عاقلۀ* اوست.**
  * اگر جنایت خطایی باشد، دراین‌صورت دیه برعهدۀ مباشر نیست، بلکه بر عاقله است. عاقله عبارت است از: خویشاوندان پدری مباشر، که آنها برحسب قرابت خود، یعنی نزدیکی خود به قاتل از جهت مراتب ارث جمیعاً دیه را می‌پردازند. رجوع شود به نور ملکوت قرآن، ج ١، ص ١٦٨. (محقق)
  ** من لا یحضره الفقیه، ج ٤، ص ١١٤:
  «عن أبی ‌جعفرٍ علیه السّلام، قالَ: کانَ أمیرُ المؤمنینَ علیه السّلامُ یَجعلُ جِنایةَ المَعتوهِ علیٰ عاقِلتِهِ، خَطَئًا أو عمدًا.»
  ترجمه: «امام باقر علیه السّلام فرمود: ”امیرالمؤمنین علیه السّلام دیۀ جنایت فرد کم‌عقل را برعهدۀ عاقلۀ او قرار می‌داد؛ چه جنایت سهوی و چه جنایت عمدی.“» (محقق)