
عنوان بصری ج۲
جلد دوم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد دوم از این مجموعه، در موضوع «حقیقت وِرد و ذکر» و تبیینِ «ملاک ذکر حقیقی» و «رابطه ذکر با توحید» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • نیازمندی روح به ذکرْ همانندِ احتیاج جسم به تغذیه • قلب مؤمن تنها جایگاه تجلیّات ذاتیّ خداوند • تأثیر ذکر در جلای قلب و قطع تعلّق از دنیا • ذکر یعنی توجّه به جنبۀ ربطی موجودات • اختراعات اخیره، برای اهل عرفان است! • افتخار مولانا و حافظ به خاکساری ائمه علیهمالسلام • ضرورت ذکر در عین اشتغال به امور دنیوی • لزوم فراهمسازی شرایط کمالی انسان، در حکومت اسلام، جهت ایجاد آرامش فکری • انتساب قوای الهی به خود، بزرگترین خطر سالک • احساس بینیازی معنوی، بزرگترین مرض روحی • کاریزما، بزرگترین آفت در سیر و سلوک • تأثیر بیداری بینالطلوعین در قوای فکری انسان • ضرورت ذکر در انکشاف حقایق توحیدی • دیدگاه توحیدی و پدرانۀ رسولخدا نسبت به کفّار • لزوم توجه به اسمای حُسنای الهی در هنگام ذکر • به کارگیری اسماء و صفات الهی در زندگی روزمره • ضرورت استمرار اذکار و تمرینِ پیادهسازی آن در زندگی
عنوان بصری ج۲
31دنیا معیارهایی داریم که وقتی به آن عالم میرویم و نگاه میکنیم، میبینیم آن معیارها و حسابها عوض شد و مطالب تغییر پیدا کرد. آن کسیکه بهدنبال حق میرود، در آن موقعیتی که پیرو و متحقق به حق است، شیعۀ امیرالمؤمنین علیه السّلام میباشد.
تأمل و تفکر و تعقل، مبنای حرکت در هر قدم شیعۀ امیرالمؤمنین علیه السّلام
امیرالمؤمنین علیه السّلام میفرماید: هر قدمی که میخواهی برداری با تأمل و فکر و تعقل بردار و حرکت کن! بهدنبال شعار نرو و در پی هیاهو حرکت نکن و مسحور شخصیت فرد نباش!1
بیارزشیِ عمل حقّ کاریزمایی و برخاسته از احساسات
اگر انسان مسحور شخصیت کسی شود، قوۀ عاقلۀ او از بین میرود. بسیاری از افراد گرچه مطالب و کارهایی که انجام میدهند حق است، اما چون مسحور شخصیت واقع شدهاند، بهدنبال حق میروند؛ و این هیچ فایده و ارزشی ندارد. مسحور بودن، یعنی اینکه انسان در موقعیتی قرار گیرد که بهجای قوای عاقله، احساسات برای او تصمیم بگیرد؛ امیرالمؤمنین علیه السّلام میفرماید این فایده و اثر ندارد.
کاریزما و مصادیقی از آن
در اصطلاح امروز به این مسئله کاریزما میگویند.2
- الأمالی (مفید) ص ٥؛ ارشاد القلوب، ج ٢، ص ٢٩٦:
«إنّ دینَ اللهِ لا یُعرَفُ بالرّجالِ بل بِآیةِ الحقِّ، و إعرِفِ الحقَّ تَعرِف أهلَه.»
معادشناسی، ج ٢، ص ١٣٥:
«دین خدا به شخصیت و موقعیت افرادِ باتعیّن و تشخّص شناخته نمیشود، بلکه فقط به علامت و نشانۀ حق شناخته میگردد؛ تو باید اول حق را بشناسی و سپس با آن میزان، معیارِ وجودیِ افراد و خیر و شرّ آنها را بسنجی و افرادی که به حق متحققاند را بشناسی.» - کاریزماتیک (Charismatic) کلمهای است یونانی بهمعنای موهبت؛ کاریزما در اصطلاح به خصوصیت کسی گفته میشود که بهاعتقاد خود یا بهعقیدۀ دیگران دارای قدرت رهبری فوقالعاده است. این اصطلاح اغلب در علوم سیاسی و جامعهشناسی بهکار برده میشود تا رهبرانی که با استفاده از نیروی توانایی شخصی خود میتوانند تأثیراتی عمیق و استثنایی در پیروان خود داشته باشند را توصیف کند. (محقق)
- الأمالی (مفید) ص ٥؛ ارشاد القلوب، ج ٢، ص ٢٩٦:
