
عنوان بصری ج۲
جلد دوم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد دوم از این مجموعه، در موضوع «حقیقت وِرد و ذکر» و تبیینِ «ملاک ذکر حقیقی» و «رابطه ذکر با توحید» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • نیازمندی روح به ذکرْ همانندِ احتیاج جسم به تغذیه • قلب مؤمن تنها جایگاه تجلیّات ذاتیّ خداوند • تأثیر ذکر در جلای قلب و قطع تعلّق از دنیا • ذکر یعنی توجّه به جنبۀ ربطی موجودات • اختراعات اخیره، برای اهل عرفان است! • افتخار مولانا و حافظ به خاکساری ائمه علیهمالسلام • ضرورت ذکر در عین اشتغال به امور دنیوی • لزوم فراهمسازی شرایط کمالی انسان، در حکومت اسلام، جهت ایجاد آرامش فکری • انتساب قوای الهی به خود، بزرگترین خطر سالک • احساس بینیازی معنوی، بزرگترین مرض روحی • کاریزما، بزرگترین آفت در سیر و سلوک • تأثیر بیداری بینالطلوعین در قوای فکری انسان • ضرورت ذکر در انکشاف حقایق توحیدی • دیدگاه توحیدی و پدرانۀ رسولخدا نسبت به کفّار • لزوم توجه به اسمای حُسنای الهی در هنگام ذکر • به کارگیری اسماء و صفات الهی در زندگی روزمره • ضرورت استمرار اذکار و تمرینِ پیادهسازی آن در زندگی
عنوان بصری ج۲
90دست بالا میبریم، اما از آن نیرویی که در پشت این جریان است غافلیم؛ این ظاهر است و مَجاز، آن باطن است و حقیقت.
نتیجه آنکه مقصود از روایت: «دنیا ملعون است»1 این پارچ آب و لیوان نیست؛ این لیوان نعمت خدا و یک وسیلۀ استفاده برای همه است که نه ملعون است و نه گناهی دارد و حتی پیغمبر هم مانند دیگران با آن آب مینوشیدند.
آیا میوهای که تمام ملائکه جمع شدهاند تا آن را در این عالم خلق کنند، ملعون است و نباید آن را خلق میکردهاند؟! قطعاً چنین نیست؛ میوه یکی از نعمتهای الهی است و گناهی ندارد. اگر این میوه را به این نیّت بخورید که به شما انرژی و توان دهد تا در مسیر خدا و رضای او باشید، این آخرت است و مستحسن؛ اما اگر آن را بخورید برای اینکه نیرو بگیرید تا پشت سر رفیقتان غیبت کنید و به او ضربهای بزنید و تعدّی کنید، این دنیاست و ملعون.
همچنین اگر وسیلهای را برای رسیدگی به امور زندگی خود و رفیقتان تهیه کنید و هدف شما از این عمل تحصیل رضای خدا و جنبۀ امری باشد، این آخرت است و رحمانی؛ ولی اگر همین وسیله را برای فخرفروشی بر اقرانتان تهیه کنید، این دنیاست و ملعون.
بنابراین، نفس آن وسیله ملعون نیست، بلکه اهداف و نیتهای پشت این قضیّه، ملعون هستند. ماشین عبارت است از لاستیک و آهن و چرم و چراغ و غیره که آنها را با هم جمع کردهاند تا به این شکل خاص درآمده است؛ این وسیله نهتنها ملعون نیست بلکه اگر خود پیغمبر و امام زمان هم بودند، بر آن سوار میشدند!
مرحوم قاضی: «اختراعات و اکتشافات اخیره، برای اهل عرفان است!»
سابقاً همۀ خیابانهای نجف خاکی بود؛ به مرحوم قاضی گفتند: «آقا میخواهند این خیابانها را آسفالت کنند و از این صورت خاکی درآورند؛ میگویند وسایلی آمده است که افراد را سریعاً جابهجا میکند.» ایشان فرمودند: «هرچه از
- ارشاد القلوب، ج ١، ص ١٤.
