
عنوان بصری ج۲
جلد دوم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد دوم از این مجموعه، در موضوع «حقیقت وِرد و ذکر» و تبیینِ «ملاک ذکر حقیقی» و «رابطه ذکر با توحید» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • نیازمندی روح به ذکرْ همانندِ احتیاج جسم به تغذیه • قلب مؤمن تنها جایگاه تجلیّات ذاتیّ خداوند • تأثیر ذکر در جلای قلب و قطع تعلّق از دنیا • ذکر یعنی توجّه به جنبۀ ربطی موجودات • اختراعات اخیره، برای اهل عرفان است! • افتخار مولانا و حافظ به خاکساری ائمه علیهمالسلام • ضرورت ذکر در عین اشتغال به امور دنیوی • لزوم فراهمسازی شرایط کمالی انسان، در حکومت اسلام، جهت ایجاد آرامش فکری • انتساب قوای الهی به خود، بزرگترین خطر سالک • احساس بینیازی معنوی، بزرگترین مرض روحی • کاریزما، بزرگترین آفت در سیر و سلوک • تأثیر بیداری بینالطلوعین در قوای فکری انسان • ضرورت ذکر در انکشاف حقایق توحیدی • دیدگاه توحیدی و پدرانۀ رسولخدا نسبت به کفّار • لزوم توجه به اسمای حُسنای الهی در هنگام ذکر • به کارگیری اسماء و صفات الهی در زندگی روزمره • ضرورت استمرار اذکار و تمرینِ پیادهسازی آن در زندگی
عنوان بصری ج۲
88وَفِيٓ أَنفُسِهِمۡ حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَهُمۡ أَنَّهُ ٱلۡحَقُّ﴾1 اینها همه موجب عبرت ماست!
حکایت عبرتآموز شمشیر متوکل، خلیفۀ عبّاسی
در تاریخ دربارۀ متوکل، خلیفۀ عباسی آمده است:
روزی متوکل در میان ندیمان و اطرافیان خود نشسته بود و دربارۀ کیفیت شمشیر و اینکه در کجا شمشیر بهتری میسازند با آنان صحبت میکرد. یکی از آنها گفت: «در نزد مردی از اهل بصره شمشیری هندی هست که هیچ نظیری ندارد و مانند آن دیده نشده است.»2 و خصوصیات آن شمشیر را شرح داد.
متوکل از حرفهای او به هوس افتاد که این شمشیر را بهدست آورد؛ لذا شخصی را بهدنبال تهیۀ آن فرستاد تا اینکه آن را در یمن یافتند و به بهای گزافی خریدند.
این شمشیر بینظیر را به سامرّا، پایتخت متوکل آوردند، و همه بهدور آن جمع شدند و از صیقل و تیزی و استحکام آن تعجب کردند و سرانجام رأی متوکل بر این تعلق گرفت که این شمشیر را یکی از غلامان خاصّ او بهنام «باغر ترکی» بهدست بگیرد و بالای سر او بایستد و با آن فقطوفقط از متوکل حراست کند. گرچه مقرر شد که وقتی متوکل بر تخت نشسته است، آن غلام با این شمشیر از او مواظبت کند، ولی از آیات خدا اینکه این شمشیر فرود نیامد، مگر بر سر خود متوکل!3
این قضیه جریان مفصّلی دارد؛ خلاصه آنکه متوکل در مجلسی به امیرالمؤمنین علیه السّلام اهانت کرد و پسرش گرچه شیعه نبود، ولی محبّ امیرالمؤمنین بود و
- سوره فصّلت (٤١) آیه ٥٣. اللهشناسی، ج ١، ص ٧٩:
«بهزودی ما آیات خودمان را به ایشان در موجودات نواحی جهان و در وجود خودشان نشان خواهیم داد تا برای آنان روشن شود که نشاندادهشده (آیهای که نشان ماست) حق است.» - سابقاً برای ساخت سلاح از آلیاژهای خاص استفاده میکردند و شمشیر را بهنحوی آب میدادند که چنین استفادههایی داشته باشد؛ این از مسائلی است که امروزه دیگر متروک شده است.
- مروج الذّهب، ج ٤، ص ٣٦.
- سوره فصّلت (٤١) آیه ٥٣. اللهشناسی، ج ١، ص ٧٩:
