عنوان بصری ج۲

لحظه آن وجود قطع شود، عدم و نیستی بر تمام عالَم حاکم، و گَرد مرگ بر بسترۀ عالم وجود افشانده خواهد شد.

 وقتی اراده و مشیّت حق تنها نیرویی است که به‌وسیلۀ آن تمام عالم هستی تحقق پیدا کرده است، باید حقیقت همۀ اشیاء را از آن دستِ پنهان و نیروی مخفی و جنبۀ امری دانست. لذا آیۀ شریفۀ ﴿سَنُرِيهِمۡ ءَايَٰتِنَا فِي ٱلۡأٓفَاقِ وَفِيٓ أَنفُسِهِمۡ حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَهُمۡ أَنَّهُ ٱلۡحَقُّ﴾¹ می‌فرماید: ما آیات خود را در موجودات و حوادث خارجی و در قضایای نفسی آنها نشان می‌دهیم تا برایشان روشن شود که تنها همان مشیّت و ارادۀ الهیّه حق است؛ به‌عبارت‌دیگر: ﴿حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَهُمۡ﴾ غایت از ارائۀ آیات را بیان می‌کند و می‌فرماید هدف از آیات الهی آن است که برای آنها روشن شود که در پس پرده فقط ارادۀ حق را ببینند.

 آن آیات چیست؟ تمامی موجودات و حوادث عالم، آیات الهی هستند: اینکه می‌بینیم جوان رشیدی که می‌توانست سیصد‌کیلو بار را بر‌دارد، ناگهان به‌حال مرگ می‌افتد و قدرت تکان‌دادن دستش را ندارد، آیۀ الهی است؛ اینکه ناگاه مانعی در جلوی راه ما پدید می‌آید و هرچه سعی می‌کنیم آن ‌را برطرف کنیم نمی‌توانیم، آیۀ الهی است؛ اینکه شخصی درس می‌خواند و علاّمۀ دهر می‌شود ولی یک‌مرتبه به‌نحوی فراموشی و نسیان برای او پدید می‌آید ‌که واقعاً دست چپ را از راست نمی‌شناسد، آیۀ الهی است؛ اینکه انسان برای رسیدن به مطلوب خود تمام راه‌ها را بر روی خود بسته می‌بیند ولی ناگهان مِن‌حیثُ‌لایحتسب دری به‌سوی او باز می‌شود که اصلاً پیش‌بینی آن‌ را نمی‌کرده است، از آیات و نشانه‌های خداوند است.

 بنابراین، معنای ﴿حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَهُمۡ﴾ آن است که ای نابینایان و ای ‌کسانی ‌که چشم خود را بر حق بسته‌اید و فقط به ظاهر نگاه می‌کنید، ای کسانی ‌که قدرت و