
عنوان بصری ج۲
جلد دوم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد دوم از این مجموعه، در موضوع «حقیقت وِرد و ذکر» و تبیینِ «ملاک ذکر حقیقی» و «رابطه ذکر با توحید» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • نیازمندی روح به ذکرْ همانندِ احتیاج جسم به تغذیه • قلب مؤمن تنها جایگاه تجلیّات ذاتیّ خداوند • تأثیر ذکر در جلای قلب و قطع تعلّق از دنیا • ذکر یعنی توجّه به جنبۀ ربطی موجودات • اختراعات اخیره، برای اهل عرفان است! • افتخار مولانا و حافظ به خاکساری ائمه علیهمالسلام • ضرورت ذکر در عین اشتغال به امور دنیوی • لزوم فراهمسازی شرایط کمالی انسان، در حکومت اسلام، جهت ایجاد آرامش فکری • انتساب قوای الهی به خود، بزرگترین خطر سالک • احساس بینیازی معنوی، بزرگترین مرض روحی • کاریزما، بزرگترین آفت در سیر و سلوک • تأثیر بیداری بینالطلوعین در قوای فکری انسان • ضرورت ذکر در انکشاف حقایق توحیدی • دیدگاه توحیدی و پدرانۀ رسولخدا نسبت به کفّار • لزوم توجه به اسمای حُسنای الهی در هنگام ذکر • به کارگیری اسماء و صفات الهی در زندگی روزمره • ضرورت استمرار اذکار و تمرینِ پیادهسازی آن در زندگی
عنوان بصری ج۲
37عایشه جمع کردند. این مردم کودن نمیفهمند که دربارۀ پیغمبر آیه نازل شد که «باید از اوامر او اطاعت کنید!»1 نه همسران او؛ در کدام آیه وجوب پیروی از زن پیغمبر آمده است؟!
تطبیق کامل جریان جنگ جمل، با جریان قیام صفورا علیه یوشعبننون وصیّ حضرت موسی
بسیار عجیب است که عین همین جریان جنگ جمل بعد از حضرت موسی علی نبیّنا و آله و علیه السّلام نیز اتفاق افتاده بود. زن حضرت موسی، صفورا (دختر شعیب) در مقابل یوشعبننون وصیّ حضرت موسی2 قیام کرد و مردم را به دور خود جمع کرد و لشکری ترتیب داد و با آن حضرت جنگید. وقتی یوشع بر صفورا دست یافت، او را در راه خدا رها کرد و گفت: «حساب تو با خداست.»3
اینکه پیغمبر فرمودند: «تمام آنچه که در قوم موسی اتفاق افتاد موبهمو در امّت من نیز اتفاق خواهد افتاد!»4 اشاره به همین جریان عایشه بود که یا علی بعد از
- سوره آل عمران (٣) آیه ١٣٢: ﴿وَأَطِيعُواْ ٱللَهَ وَٱلرَّسُولَ لَعَلَّكُمۡ تُرۡحَمُونَ﴾.
ترجمه: «و از خدا و رسول خدا پیروی نمایید، بهامید آنکه مورد رحمت خداوندی واقع شوید.» (محقق) - زیرا بنا بر بعضی از اخبار، حضرت هارون وصیّ حضرت موسی قبل از آن حضرت از دنیا رفته بود و قبر حضرت موسی در کنار قبر برادرش هارون است. (تفسیر قمی، ج ١، ص ١٦٥)
- اثبات الوصیّة، ص ٦٥.
- من لا یحضره الفقیه، ج ١، ص ٢٠٣:
«یکونُ فی هذه الأمّةِ کلُّ ما کان فی بنی إسرائیل، حَذوَ النَّعلِ بالنّعلِ و حَذوَ القُذَّةِ بالقُذّةِ.»
ترجمه: «تمام آنچه در بنیاسرائیل بوده است، مثل آن در این امت خواهد بود، مانند تشابهی که یک لنگه نعل با لنگۀ دیگر آن دارد و مانند تشابهی که یک چوبۀ تیر با یک چوبۀ دیگر دارد.»* (محقق)
*. امامشناسی، ج ١٣، ص ٣٢٠، تعلیقه ١:
«نعل یا نعال، عبارت است از پاپوشی که فقط کف دارد و مانند کفش رو ندارد، مثل دمپایی. و این تشابه نعل با نعل، بهواسطۀ تقارب آنهاست؛ زیرا یک جفت از نعلین را که در نظر بگیرید، به یک لنگۀ آن از همهچیز شبیهتر، لنگۀ دیگر آن است.
قُذّه عبارت است از چوبۀ تیر که سابقاً از چوب و یا از نِی میساختند و سرش را پیکان میزدند و بر دمش پَر قرار میدادند تا اینکه اولاً چوبۀ تیر بهواسطۀ سبکی آن بتواند راه طولانی را طی کند و پیکان سرش که از آهن و فولاد بود بر هدف بنشیند و زخم وارد کند و پَرِ دُمش برای آن بود که تیر، راست حرکت کند و در راه کج و معوج نگردد. تیرسازان چوبههای تیر را اولاً میبریدند و با هم دسته میکردند و باهم سر و ته آن را قطع میکردند تا همه کاملاً بهقدر هم و اندازۀ هم باشد. دراینصورت یک دانه چوب تیری را که در نظر بگیریم، هیچچیز شبیهتر به آن از دانۀ چوب تیر دیگری نبود که با هم ساخته شده بودند و سر و دُم آن را قطع کرده بودند. فلهذا ”حَذوَ النّعلِ بالنَّعلِ و القُذَّةِ بالقُذَّة“ به دو چیزی میگویند که از هر جهت با هم مشابهت دارند.»
- سوره آل عمران (٣) آیه ١٣٢: ﴿وَأَطِيعُواْ ٱللَهَ وَٱلرَّسُولَ لَعَلَّكُمۡ تُرۡحَمُونَ﴾.
