عنوان بصری ج۲

 کاریزما یعنی موقعیت و شخصیت فردی به‌نحوی انسان را فریفته کند و بِرُباید که بدون تعقل و تفکر و مِن‌حیث‌لا‌یشعر برطبق دلخواه آن شخصیت عمل کند؛ این هیچ فایده‌ای ندارد.

 می‌گویند: شخصیت بعضی از خواننده‌های خارجی در مجالس لهوولعب، به‌نحوی افراد را تحت‌تأثیر قرار می‌داد که بسیاری از آنان حاضر بودند خود را در اختیار او قرار دهند؛ و چه‌بسا اگر بعد از مدتی از آنها سؤال می‌شد، می‌گفتند: «ما اصلاً هیچ‌چیز نفهمیدیم و متوجه نبودیم!» و راست هم می‌گفتند. یعنی شخصیت آن گوینده و خواننده آنها را چنان به خود جذب می‌کرد که بدون هیچ‌گونه اختیاری، در چنین حال و موقعیتی واقع می‌شدند.

 در احوالات «مائو» رهبر سابق چین می‌خواندم که او هر شب را با یک دختر ازدواج‌نکرده و دوشیزه می‌گذراند. این مسئله از باب زور و اجبار بر افراد تحمیل نمی‌شد، بلکه شخصیت او آن‌چنان آنها را مقهور می‌کرد که با کمال میل و رغبت در قبال چنین قضیه‌ای، بدون اختیار بودند. وقتی می‌دیدند او رهبر چین، رهبر یک مملکتِ یک‌میلیارد‌جمعیتی است، گویی به عرش سفر کرده‌اند و اصلاً ذهن و فکرشان ربوده می‌شد.

 این مسئلۀ بسیار مهمی است که چگونه تبلیغات، اختیار و عقل انسان را می‌رباید، تا جایی‌که انسان خود را مقهور آن شخصیت می‌بیند و هیچ‌گونه تملّکی نسبت به اعمال خود ندارد.

 نظیر این مطلب را راجع‌به هیتلر نیز نقل می‌کنند که او عده‌ای نوجوان مُراهِق¹ و غیربالغ را طوری تربیت کرده بود که با در دست داشتن نارنجک به زیر تانک می‌رفتند و وسایل ارتش متّفقین را منهدم می‌کردند. در روزهای آخر هجوم به شهر برلین که دیگر نزدیک بود متّفقین به ساختمانی که هیتلر در آنجا بود برسند، او