
عنوان بصری ج۲
جلد دوم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد دوم از این مجموعه، در موضوع «حقیقت وِرد و ذکر» و تبیینِ «ملاک ذکر حقیقی» و «رابطه ذکر با توحید» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • نیازمندی روح به ذکرْ همانندِ احتیاج جسم به تغذیه • قلب مؤمن تنها جایگاه تجلیّات ذاتیّ خداوند • تأثیر ذکر در جلای قلب و قطع تعلّق از دنیا • ذکر یعنی توجّه به جنبۀ ربطی موجودات • اختراعات اخیره، برای اهل عرفان است! • افتخار مولانا و حافظ به خاکساری ائمه علیهمالسلام • ضرورت ذکر در عین اشتغال به امور دنیوی • لزوم فراهمسازی شرایط کمالی انسان، در حکومت اسلام، جهت ایجاد آرامش فکری • انتساب قوای الهی به خود، بزرگترین خطر سالک • احساس بینیازی معنوی، بزرگترین مرض روحی • کاریزما، بزرگترین آفت در سیر و سلوک • تأثیر بیداری بینالطلوعین در قوای فکری انسان • ضرورت ذکر در انکشاف حقایق توحیدی • دیدگاه توحیدی و پدرانۀ رسولخدا نسبت به کفّار • لزوم توجه به اسمای حُسنای الهی در هنگام ذکر • به کارگیری اسماء و صفات الهی در زندگی روزمره • ضرورت استمرار اذکار و تمرینِ پیادهسازی آن در زندگی
عنوان بصری ج۲
155مسئلۀ مهم این است که خداوند استجابت دعا و تأثیر کلام قدّوسی رسولش را وسایط و وسایلی از ناحیۀ خود میداند.
چه شخصی به حضرت موسی ید بیضاء و آن عصا و اژدها را داده است که سِحر سحره را باطل میکند و همه را از بین میبرد؟! آیا این معجزات از خودش بود یا خداوند به او عطا فرمود؟! وقتیکه عصا به اژدها تبدیل شد، خود حضرت موسی هم باور نمیکرد؛ لذا ترسید و فرار کرد و خطاب آمد: ﴿يَٰمُوسَىٰ لَا تَخَفۡ﴾!1 اگر حضرت موسی این عمل را از خود میدید چهبسا اژدها خود او را هم میگرفت! اما حضرت موسی میدانست که او فقط یک مَظهر است و هرچه هست، تجلّی توحید است.
جنبۀ ربطی پیامبر، دلیل قدرت بر خرق عادات
استجابت دعای پیغمبر که باعث میشود تمام عالم کُنفَیکون شود و نیرویی که او را مساعدت میکند، از جنبۀ ربطیِ پیغمبر است نه جنبۀ مَظهری؛ و این مسئله را پیغمبر اکرم بهتر از ما میداند.
انتساب قوای الهی به خود، بزرگترین خطر سلوک
بزرگترین خطری که سالک را تهدید میکند این است که قوایی را که خداوند به او عنایت کرده از خودش ببیند و خود را واجد این قدرت مشاهده نماید. قرآن راجعبه بلعم باعورا میفرماید:
﴿وَٱتۡلُ عَلَيۡهِمۡ نَبَأَ ٱلَّذِيٓ ءَاتَيۡنَٰهُ ءَايَٰتِنَا﴾؛2 «ای پیغمبر، بخوان سرگذشت کسی
- سوره نمل (٢٧) آیه ١٠. معادشناسی، ج ٩، ص ٥٩:
«... ای موسی، مترس!» - سوره اعراف (٧) آیه ١٧٥ و ١٧٦:
﴿وَٱتۡلُ عَلَيۡهِمۡ نَبَأَ ٱلَّذِيٓ ءَاتَيۡنَٰهُ ءَايَٰتِنَا فَٱنسَلَخَ مِنۡهَا فَأَتۡبَعَهُ ٱلشَّيۡطَٰنُ فَكَانَ مِنَ ٱلۡغَاوِينَ* وَلَوۡ شِئۡنَالَرَفَعۡنَٰهُ بِهَا وَلَٰكِنَّهُۥٓ أَخۡلَدَ إِلَى ٱلۡأَرۡضِ وَٱتَّبَعَ هَوَىٰهُ فَمَثَلُهُۥ كَمَثَلِ ٱلۡكَلۡبِ إِن تَحۡمِلۡ عَلَيۡهِ يَلۡهَثۡ أَوۡ تَتۡرُكۡهُ يَلۡهَث ذَّ ٰلِكَ مَثَلُ ٱلۡقَوۡمِ ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بَِٔايَٰتِنَا فَٱقۡصُصِ ٱلۡقَصَصَ لَعَلَّهُمۡ يَتَفَكَّرُونَ﴾.
معادشناسی، ج ٨، ص ١٦٠:
«و اگر ما میخواستیم هرآینه بهواسطۀ آیاتی که به او داده بودیم او را بالا میبردیم، ولیکن او به زمین گرایید و توجه کرد و از هوای نفس خود پیروی کرد؛ پس مثال او مثال سگ است که اگر او را تعقیب کنی لَهلَه میکند، و اگر هم او را رها کنی لَهلَه میکند. این است مثال گروهی که آیات ما را تکذیب کردند؛ پس ای پیامبر! این حکایات و داستانها را برای مردم بازگو کن که امید است آنها تفکر کنند.»
- سوره نمل (٢٧) آیه ١٠. معادشناسی، ج ٩، ص ٥٩:
