
عنوان بصری ج۲
جلد دوم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد دوم از این مجموعه، در موضوع «حقیقت وِرد و ذکر» و تبیینِ «ملاک ذکر حقیقی» و «رابطه ذکر با توحید» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • نیازمندی روح به ذکرْ همانندِ احتیاج جسم به تغذیه • قلب مؤمن تنها جایگاه تجلیّات ذاتیّ خداوند • تأثیر ذکر در جلای قلب و قطع تعلّق از دنیا • ذکر یعنی توجّه به جنبۀ ربطی موجودات • اختراعات اخیره، برای اهل عرفان است! • افتخار مولانا و حافظ به خاکساری ائمه علیهمالسلام • ضرورت ذکر در عین اشتغال به امور دنیوی • لزوم فراهمسازی شرایط کمالی انسان، در حکومت اسلام، جهت ایجاد آرامش فکری • انتساب قوای الهی به خود، بزرگترین خطر سالک • احساس بینیازی معنوی، بزرگترین مرض روحی • کاریزما، بزرگترین آفت در سیر و سلوک • تأثیر بیداری بینالطلوعین در قوای فکری انسان • ضرورت ذکر در انکشاف حقایق توحیدی • دیدگاه توحیدی و پدرانۀ رسولخدا نسبت به کفّار • لزوم توجه به اسمای حُسنای الهی در هنگام ذکر • به کارگیری اسماء و صفات الهی در زندگی روزمره • ضرورت استمرار اذکار و تمرینِ پیادهسازی آن در زندگی
عنوان بصری ج۲
145کلام مرحوم علاّمه طهرانی مبنی بر ظنین بودن بر عمر خود
مرحوم والد بارها میفرمودند:
من بر عمر خودم ظنین بودم.
معنای این کلام این است که من نسبت به عمر خود بدگمان بودم و دائماً خیال میکردم که ممکن است ده دقیقۀ دیگر از دنیا بروم. اگر شخصی چنین موقعیتی داشته باشد و بهطورکلی تسویف را از ذهن خود کنار بگذارد و همیشه خود را در آخر وقت احساس کند، دیگر نمیگذارد هیچ عملی از او فوت شود.
در فقرۀ سوم میفرماید:
«و اعمَل لِلّهِ بِقَدرِ حاجَتِکَ إلیه؛ بهاندازهای برای خدا کار انجام بده که به او احساس نیاز و احتیاج میکنی.»
ما چقدر به خدا احساس نیاز داریم؟ در قبال جملۀ «آن ذره که در حساب ناید ماییم» باید گفت: «آنکس که در حساب ناید خداست!» اگر از اول صبح که آفتاب میزند تا وقتیکه میخوابیم تمام کارهای خود را در یک ورق بنویسیم و محاسبه کنیم آنوقت متوجه میشویم که چقدر به خدا و چقدر به خلق خدا احتیاج داریم!
و اما در فقرۀ چهارم میفرماید:
«و اعمَل لِلنّارِ بِقَدرِ صَبرِکَ علَیها؛ برای آتش بههمان اندازهای که تحمل ورود در آن را داری، عمل کن و مایه بگذار.»
بیان روایت نبوی «النّاسُ نیامٌ، إذا ماتوا انتَبَهوا»
مردم گیج و خواباند؛ لذا فرمود: «النّاسُ نِیامٌ إذا ماتوا انتَبَهُوا.»1 گویی مواد بیهوشی به ما تزریق شده است که دیگر چیزی را ادراک نمیکنیم و هر کاری را انجام میدهیم. اگر بههوش بودیم، سوزندگی عمل را که سوزندگی دوری از حق و ظلمت و کدورت است، احساس میکردیم.
فرد بیهوش را هرچه سوزن بزنند و بر او چاقو فرو کنند، هیچ نمیفهمد؛ اما
- مرآة العقول، ج ٨، ص ٢٩٣.
ترجمه: «مردم در خواب غفلت هستند؛ هنگامی که بمیرند، بیدار میشوند.» (محقق)
- مرآة العقول، ج ٨، ص ٢٩٣.
