
عنوان بصری ج۲
جلد دوم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد دوم از این مجموعه، در موضوع «حقیقت وِرد و ذکر» و تبیینِ «ملاک ذکر حقیقی» و «رابطه ذکر با توحید» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • نیازمندی روح به ذکرْ همانندِ احتیاج جسم به تغذیه • قلب مؤمن تنها جایگاه تجلیّات ذاتیّ خداوند • تأثیر ذکر در جلای قلب و قطع تعلّق از دنیا • ذکر یعنی توجّه به جنبۀ ربطی موجودات • اختراعات اخیره، برای اهل عرفان است! • افتخار مولانا و حافظ به خاکساری ائمه علیهمالسلام • ضرورت ذکر در عین اشتغال به امور دنیوی • لزوم فراهمسازی شرایط کمالی انسان، در حکومت اسلام، جهت ایجاد آرامش فکری • انتساب قوای الهی به خود، بزرگترین خطر سالک • احساس بینیازی معنوی، بزرگترین مرض روحی • کاریزما، بزرگترین آفت در سیر و سلوک • تأثیر بیداری بینالطلوعین در قوای فکری انسان • ضرورت ذکر در انکشاف حقایق توحیدی • دیدگاه توحیدی و پدرانۀ رسولخدا نسبت به کفّار • لزوم توجه به اسمای حُسنای الهی در هنگام ذکر • به کارگیری اسماء و صفات الهی در زندگی روزمره • ضرورت استمرار اذکار و تمرینِ پیادهسازی آن در زندگی
عنوان بصری ج۲
112از این مردی که بر خلافت استیلاء پیدا نموده است.»1
توسل خلفاء به امیرالمؤمنین علیه السّلام در هنگام عجز از پاسخ به سؤالات
این منطق ابوبکر است؛ در مقابل سؤال، پاسخ منطقی وجود ندارد. نظیر این قضیه که از پاسخ عاجز میماندند بسیار است.2 در این مواقع بعضی از اصحاب امیرالمؤمنین که اهل فهم و رِند بودند، پیدا میشدند3 و میگفتند: «حرف بیپایه و اساسی گفته شده است؛ صبر کنید، کسی را میآوریم که جواب سؤال شما را بدهد.» میآمدند و میگفتند: «یا علی، به داد اسلام برس که فاتحۀ اسلام خوانده شد؛ خلیفه آبروریزی کرده است.»4
واقعاً اینها چگونه بودند که وقتی امیرالمؤمنین سؤالات را بهنحو احسن جواب میداد و خرابکاری آنها را درست میکرد، سپس میگفتند: یا علی دستت درد نکند، دوباره برو در خانهات بنشین و دیگر پیدایت نشود! اینها معنای عبارات تاریخ است؛ معنای همان جملۀ عمر است که میگفت: «لا أبقانیَ اللهُ بَعدَکَ یا أبا الحَسَنِ؛5 خدا بعد از تو مرا زنده نگذارد.» خدا هم دعایش را مستجاب کرد و قبل از امیرالمؤمنین از دنیا رفت!
بیباکی حکومت نفاق از آسیب رساندن به مخالفین خود
این سیاست نفاق است؛ علی را تا حدی میخواهند که موجِّه کارهای آنها باشد، اما همینکه بخواهد با این کارها توجیه شخصیتی پیدا کند، فوراً با یک زمینهسازی ضربهای به شخصیت امیرالمؤمنین میزنند و بهدنبال کار خود میروند. اهل باطل و نفاق تا وقتیکه به خود آنها ضربهای نخورد، حدود را رعایت میکنند؛
- برگزیده از امامشناسی، ج ١١، ص ٢٢٢. الإرشاد، ج ١، ص ٢٠١.
- رجوع شود به الکافی، ج ٧، ص ٤٢٣؛ الخصال، ج ٢، ص ٥٩٥؛ مناقب آل ابیطالب، ج ٢، ص ٣٦٠.
- البته ممکن است خود حضرت آنها را میفرستادهاند؛ اینها یک حسابهایی است که آنها میدانند و ما نمیدانیم.
- رجوع شود به الأمالی (طوسی) ص ٢١٨؛ الخرائج و الجرائح، ج ١، ص ٢١٣.
- مناقب آل ابیطالب، ج ٢، ص ٣١ و ٣٦٠.
