عنوان بصری ج۱

نوسانات و جریانات و اختلافات به نحوی قرار می‌دهد که در تمام این اطوار، او غیر از یک مبدأ و یک علت نبیند.

اگر انسان خدا را همیشه فقط از دریچۀ رحمت ـ البتّه رحمت به اصطلاح ما ـ و دیس پلو و سفرۀ رنگین ببیند، دیگر این خدا نیست و اگر از آن طرف، خدا را همیشه در تنگی و ضیق و از دریچۀ غضب ببیند، او هم خدا نیست؛ آن خدایی خداست که مافوق ضیق و عسر و یسر است و این یعنی توحید.

مکتبی که در دستوراتش توحید را ملاحظه کند به واقعیّت نزدیک‌تر است

لذا ما می‌بینیم که: سلسله‌های متفاوتی برای هدایت افراد پیدا شده است و در میان آنها سلسله و مکتبی که جنبۀ توحید را در تمام دستورات و جهات تربیتی خود لحاظ کند، به واقعیّت نزدیک‌تر است.

البتّه این مسأله نیاز به توضیح بیشتری دارد که إن‌شاءالله باقی مطالب را به حول و قوۀ خدا اگر بدائی پیش نیاید به جلسۀ آینده موکول می‌کنیم.

امیدواریم که خداوند متعال در هر حالی از حالات و در هر آنی از آنات، خودش مباشر افعال و اعمال و قلب و سرّ و سویدای ما باشد؛ چنانچه حضرت سیّدالشّهداء علیه السّلام به خداوند عرض می‌کند که: «منظور تو از این اطوار و اختلافی که پیش می‌آید این است که آن حقیقت واقعی خودت را به ما بنمایانی، و آن جامعیّت خود را به ما نشان بدهی، و نمود و ظهور خودت را در همۀ اطوار و حالات به ما ارائه کنی، تا چشم ما هم به آن حقیقت باز شود.»¹

منظور حضرت در این فقره این است که: اگر مثلاً استادی باشد که دارای فنون مختلف از ریاضی، جبر، هندسه، مثلّثات،‌ شیمی، فیزیک، جغرافیا، طبقات‌الارض، هیئت،‌ نجوم و سایر علوم و هنرهای متداولۀ امروز مانند خطّاطی و