عنوان بصری ج۱

قالَ الشَّیخُ شَمسُ‌الدّینِ محمّدُ بنُ مکّیٍ نَقَلتُ مِن خَطِّ الشَّیخِ أحمدَ الفَراهانِیِّ ـ رحِمه الله ـ عن عِنوانِ البّصریِّ، و کانَ شَیخًا کبیرًا قد أتَی عَلیه أربعٌ و تِسعونَ سَنَةً. 

«مرحوم شیخ بهایی با سند خود از عنوان بصری که پیرمردی مسنّ بود و نود و چهار سال از عمر او گذشته بود، نقل می‌کند.»

قال: کُنتُ أختَلِفُ إلی مالکِ بنِ أنَسٍ سِنینَ، فلمّا قَدِمَ جَعفرٌ الصّادقُ المدینةَ اخْتَلَفتُ إلیه و أحبَبتُ أن آخُذَ عنه کما أخَذتُ عن مالکٍ. 

«او می‌گوید: چند سالی بود که من در مدینه با مالک بن انس ارتباط داشتم و به منزل او رفت و آمد می‌کردم؛ وقتی که حضرت به مدینه تشریف آوردند، دوست داشتم که به حضرت مراجعه کنم و با ایشان ارتباط برقرار کنم و از او استفاده کنم همان‌گونه که قبلاً نزد مالک بن انس می‌رفتم.»

فقالَ لی یَومًا: «إنّی رَجلٌ مَطلوبٌ و معَ ذلک لی أورادٌ فی کلِّ ساعةٍ مِن آناءِ اللَّیلِ و النَّهارِ، فلا تشغَلنِی عن وِردی و خُذ عن مالکٍ.» 

«حضرت روزی به من فرمودند که: من شخصی مورد توجّه حکومت هستم، و دستگاه روی من نظر دارد و رفت و آمد مرا مورد نظر قرار می‌دهد؛ و به عبارت دیگر: جواسیسی برای من قرار داده و من نمی‌خواهم خیلی با افراد در ارتباط باشم. و علاوۀ بر این من در ساعاتی از شبانه‌روز وِرد و ذکر دارم، و آمدن تو در اینجا موجب می‌شود که من از ورد و ذکرم بازبمانم.»

لزوم ذکر و ورد برای تلطیف و تجرّد نفس

مسأله‌ای را که در اینجا باید مورد توجّه قرار بدهیم، مسألۀ لزوم «ذکر» و «ورد» برای تلطیف و تجرّد نفس است. در آیۀ شریفۀ قرآن داریم که می‌فرماید: ﴿أَلَا بِذِكۡرِ ٱللَهِ تَطۡمَئِنُّ ٱلۡقُلُوبُ﴾¹ «آگاه باشید! به ذکر خدا و به یاد او قلوب اطمینان پیدا می‌کنند.» حال باید ببینیم که ذکر و ورد چه اثری در نفس انسان به وجود می‌آورند؟