عنوان بصری ج۱

سوی خدا به حرف و زبان نمی‌شود و خدا با کسی قوم و خویشی ندارد و باید انسان عمل کند.»¹

سالک باید در مقام عمل اثر تکوینی تمام اعمالش را دریابد

عمل، یعنی اینکه سالک حقیقت مسأله را دریافته و واقعیّت آن را لمس کند، و به صرف اتّکاء بر نظارت و إشراف مقام ولایت بسنده نکند، و در مقام عمل اثر تکوینی گفتار و رفتار و کارش را دریابد. یعنی باید اثر تکوینی ارتباطش با مردم را در مقام کسب و کار و معاملات و صحبت کردن با آنان، و همچنین در وضعیّت خانواده‌اش ببیند و لمس نماید؛ و این مطلب شوخی و مزاح نیست.

مرحوم آقای حدّاد می‌فرمودند:

خدا به بعضی‌ها مال و مکنت نمی‌دهد؛ چون اگر به مکنتی برسند تحمّل آن را ندارند و وضعیت خودشان را فراموش می‌کنند، و آن‌وقت به زن و بچه خود ظلم می‌کنند، لذا خدا اینها را در فقر نگه می‌دارد.

زن و بچّۀ انسان امانت خدا در دست او است و باید رعایت آنها را نمود، نه اینکه آنها را به فراموشی سپرد. آن سالکی که خیال می‌کند بیاید و شب‌ها «یا هو» بگوید و حافظ بخواند و ساعاتی از شب را به این اذکار بگذراند و بعد هم هیچ‌گونه التفاتی به خانواده نداشته باشد، این اعمال او به اندازۀ سر سوزنی اثر ندارد و تمام اینها ﴿هَبَآءٗ مَّنثُورًا﴾ است.

واکنش مرحوم قاضی نسبت به برخورد مرحوم حدّاد با فرزندشان

در آن سفری که مرحوم آقای حدّاد به ایران تشریف آورده بودند، در یک مجلس خصوصی من در خدمت ایشان بودم و ایشان برای شخصی صحبت می‌کردند. و این‌طور که در نظر دارم بنده کلاس پنجم ابتدایی بودم و یازده سال داشتم. ایشان راجع به اهتمامی که انسان باید در رفتار و کردارش داشته باشد، صحبت می‌کردند و می‌فرمودند:

روزی مرحوم قاضی ـ رضوان الله علیه ـ به کربلا مشرّف شده بودند و به