عنوان بصری ج۱

تاریخ می‌نویسند آثار ضعف را در حسین بن علی می‌دیدیم او یک چنین مردی بود.¹

و امّا دربارۀ حضرت أباالفضل علیه السّلام می‌فرماید: «الآن انکَسرَ ظَهری و قَلَّتْ حیلَتی وانقَطَع رَجائی.»² بدیهی است که حضرت در این تعابیر، تعارف نمی‌کند و بیهوده سخن نمی‌گوید.

اینها فشارهائی است که بر نفس آن حضرت به واسطه تعلّقش به عالم کثرت وارد می‌شود، و خواه ناخواه مسأله این‌چنین است ولو اینکه امام علیه السّلام باشد. امّا در عین‌حال می‌بینیم آن حضرت به میدان می‌رود و می‌آید، و به این و آن سر می‌زند و آنها را نصیحت می‌کند، با خواهرش به نحوی و با دخترش به نحوی دیگر صحبت می‌کند، با هر کدام از افراد کوچک و بزرگ‌ به شکلی سخن می‌گوید، با هر کسی بر طبق مرتبه خودش به‌طوری برخورد می‌کند که گوئی یک مسألۀ عادی است و اصلاً قضیّه‌ای اتّفاق نیفتاده است؛ آخر این چه قدرتی است که در آن حضرت مشاهده می‌شود؟!

این از نقطه‌نظر توجّه آن حضرت نسبت به عالم ظاهر و کثرت بود که می‌بینیم به تمام جوانب کاملاً توجّه شده است.

مسأله دوم در مقام جمع‌الجمعی مراعات شئون عالم باطن است

و امّا مسأله دوم مراعات جنبۀ باطن است که حضرت در مقابل پروردگار به نحوی تسلیم محض است که گوئی هیچ اتّفاقی نیافتاده است. می‌گوید: خدایا! اینها همه کنیزان و عبید تو هستند، حال می‌خواهی آنها را به اسارت ببری یا نه، خود می‌دانی! من تا اینجا آمدم و وظیفه‌ام را انجام دادم و رفتم! شکر تو را که مرا موفّق کردی و عنایتت شامل حال من شد که توانستم پرونده خود را به آخر برسانم! شکر تو را که