عنوان بصری ج۱

حضور نیز افرادی خارج از شهر امام علیه السّلام هستند و دسترسی ندارند، تکلیف آنها چیست؟ فرضاً امام علیه السّلام در مدینه یا در مرو و خراسان است، و یا مثل امام هادی و امام حسن عسکری علیهما السلام که در سامرّا تحت نظر بودند، و یا مثل حضرت موسی ‌بن جعفر علیهما السلام که محبوس هستند و حتّی افراد ساکن در شهر امام کاظم علیه السّلام هم با ایشان رابطه ندارند؛ پس تکلیف سلوک و ارتباط آنها با امام و مقام ولایت چه می‌شود؟

نکتۀ مهمّی که تا قبل از زمان تألیفات علاّمه طهرانی رضوان الله علیه روشن نشده بود

این همان نکته‌ای است که ما تا قبل از زمان تألیف کتاب‌های مرحوم آقا آن‌طور که باید و شاید به آن نرسیده بودیم. البتّه در کتب و کلمات بزرگان قبل از ایشان نیز کم‌و‌بیش دربارۀ لزوم رجوع به استاد ـ اعم از معصوم علیه السّلام و یا نائب خاصّ او که عبارت است از ولیّ و استاد کامل ـ مطالبی وجود دارد، امّا قبل از مرحوم آقا و تألیفات ایشان، سابقه نداشته که این مسأله این‌طور واضح و آشکار تبیین شود.

رجوع به استاد کامل شرط اصلی سلوک إلی الله است

ایشان در کتب خود‌ از این مسأله با عباراتی مختلف پرده برمی‌دارند و صریحاً می‌فرمایند که: «وصول به مقام احدیّت و فناء در ذات حضرت حقّ بدون استاد کامل میسّر نخواهد بود!»¹

مرحوم قاضی و مرحوم حدّاد ـ رضوان الله علیهما ـ بر همین نکته تأکید داشتند و مبیّن این جهت بودند، مرحوم انصاری ـ رضوان الله علیه ـ هم دائماً از رجوع به استاد کامل دم می‌زدند، ولی بالأخره مرحوم والد ـ أعلی الله مقامه ـ آن‌قدر این مطلب را در طول حیاتشان فرمودند که دیگر جای هیچ‌گونه شکّ و ابهامی باقی نمانده است. در کتاب روح مجرّد وقتی که جریان اختلاف رفقای مرحوم انصاری ـ رضوان الله علیه ـ را ذکر می‌کنند، به این مطلب تصریح می‌کنند که: رجوع به