
عنوان بصری ج۱
جلد اول از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد اول از این مجموعه در موضوع «ولایت و هدایت» و تبیینِ «حقیقت هدایت باطنی» و «کیفیت دستگیری اولیایالهی» و «چگونگی سیر سالک در صورت نبود استاد کامل» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • اهمیّت حدیث عنوان بصری در سلوک راه خدا • هدایت و دستگیری امام، ملکوتی است و خارج از زمان و مکان • ولایت یعنی احاطۀ عِلّی و واقعی بر همۀ مقدّرات و نفوس • سالک باید خود را با قضا و قدر الهی تطبیق دهد • در هیچ زمانی راه رسیدن به خدا مسدود نیست • آیا هدایت پروردگار منوط به ارتباط ظاهری با امام است؟ • یکیبودن هدایتگریِ امام در ظهور و غیبت • بیفایدهبودن قُرِب ظاهری با با ولیّ خدا، در صورت عدم اتصال باطنی • شرط سلوکْ خلوص و تسلیم است، نه حضور امام و ولیّ • سالک باید مثل کسی باشد که شب امتحانش را میگذراند • گاهی صلاحِ سالک، در عدمِ وصول به ولیّ خداست • بعضیها راه نرفته سالکاند! • شمّهای از اسرار توحیدی و عرفانی در روز عاشورا
عنوان بصری ج۱
86باب هدایت را بر خود منسدّ میدید، در این حال یکی از اصحاب أمیرالمؤمنین با او برخورد میکند و از حال و روز و اوضاع او مطّلع میشود، دستش را میگیرد و به خانۀ أمیرالمؤمنین میبرد، و یا به أمیرالمؤمنین عرض میکند که: الآن چنین وفدی با چنین خصوصیّتی آمدهاند و حضرت به مسجد میآیند و جواب آنها را میدهند.
معیّت أمیرالمؤمنین با تمام شراشر وجود افراد
حال سؤال این است که: چه کسی این شخص را فرستاده است؟ بسیار روشن است که أمیرالمؤمنین او را برای دستگیری میفرستد؛ و این است معنای ولایت.
یعنی أمیرالمؤمنین گرچه در خانه نشسته است، ولی با تمام شراشر وجود افراد معیّت دارد. بدن او در خانه نشسته امّا حقیقت او از خود آن فرد به او نزدیکتر است و همین که او از مسجد بیرون میآید، من باب مثال اباذر که میخواهد به جایی برود، مسیرش عوض میشود و به مسجد میآید تا فرضاً دو رکعت نماز بخواند، و وقتی اوضاع را آن گونه میبیند میگوید: صبر کنید! و آنگاه به سراغ أمیرالمؤمنین رفته و میگوید: یا علی، بیا و اسلام را دریاب که از بین رفت! و حضرت برای دستگیری او به مسجد میآید.
در اینجا چه کسی فکر اباذر را برمیگرداند و مسیرش را عوض میکند و او را به مسجد میآورد؟ او أمیرالمؤمنین علیه السّلام است، و این ما هستیم که خیال میکنیم اینها یک جریانی است که صُدفةً و بر حسب اتّفاق انجام میگیرد و أمیرالمؤمنین علیه السّلام تصادفاً به مسجد میآید و حلّ مسأله و رفع شبهه میکند.
حقیقت ولایت در مقام اظهار و إخفاء یکی است و یک اثر دارد
بنابراین هیچ فرقی نیست بین اینکه علی علیه السّلام بهعنوان خلیفه رسول الله باشد و بر مصدر خلافت و حکومت تکیه زند و با ندای بلند و صدای رسا بگوید: «سَلونی قَبلَ أن تَفقِدونی فإنِّی بطُرُقِ السَّماءِ أخبَرُ مِنکم بطُرُقِ الأرضِ؛1 هرچه میخواهید از من بپرسید به راستی که من به راههای آسمان از شما به راههای زمین آشناتر هستم»،
- غررالحکم و درر الکلم، ص ١١٩؛ المناقب، ج ٢، ص ٣٩.
