
عنوان بصری ج۱
جلد اول از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد اول از این مجموعه در موضوع «ولایت و هدایت» و تبیینِ «حقیقت هدایت باطنی» و «کیفیت دستگیری اولیایالهی» و «چگونگی سیر سالک در صورت نبود استاد کامل» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • اهمیّت حدیث عنوان بصری در سلوک راه خدا • هدایت و دستگیری امام، ملکوتی است و خارج از زمان و مکان • ولایت یعنی احاطۀ عِلّی و واقعی بر همۀ مقدّرات و نفوس • سالک باید خود را با قضا و قدر الهی تطبیق دهد • در هیچ زمانی راه رسیدن به خدا مسدود نیست • آیا هدایت پروردگار منوط به ارتباط ظاهری با امام است؟ • یکیبودن هدایتگریِ امام در ظهور و غیبت • بیفایدهبودن قُرِب ظاهری با با ولیّ خدا، در صورت عدم اتصال باطنی • شرط سلوکْ خلوص و تسلیم است، نه حضور امام و ولیّ • سالک باید مثل کسی باشد که شب امتحانش را میگذراند • گاهی صلاحِ سالک، در عدمِ وصول به ولیّ خداست • بعضیها راه نرفته سالکاند! • شمّهای از اسرار توحیدی و عرفانی در روز عاشورا
عنوان بصری ج۱
34فَاسْألِ العُلَمَاءَ ما جَهِلتَ، و إیّاکَ أن تَسألَهُم تَعَنُّتًا1 و تَجرِبَةً؛
و إیّاکَ أن تَعمَلَ بِرَأْیِکَ شَیئًا، و خُذ بِالاحْتِیاطِ فِی جَمِیعِ ما تَجِدُ إلَیهِ سَبِیلًا؛
و اهْرُب مِنَ الفُتیا هَرَبَکَ مِنَ الاسَدِ، و لا تَجعَل رَقَبَتَکَ لِلنّاسِ جِسرًا.
قُم عَنِّی یا أباعَبدِاللهِ! فَقَد نَصَحتُ لَکَ، و لا تُفسِد عَلَیَّ وِردِی؛ فَإنِّی امرُؤٌ ضَنِینٌ بِنَفسِی. و السَّلامُ عَلَی مَنِ اتَّبَعَ الهُدَی.“»2
«”و امّا آن سه چیزی که راجع به علم است:
پس، از علماء بپرس آنچه را که نمیدانی، و مبادا چیزی را از آنها بپرسی تا ایشان را به لغزش افکنی و برای آزمایش و امتحان بپرسی؛
و مبادا که از روی رأی خودت به کاری دست زنی، و در جمیع اموری که راهی به احتیاط و محافظت از وقوع در خلافِ امر داری احتیاط را پیشه خود ساز؛
و از فتوا دادن بپرهیز همانطور که از شیر درنده فرار میکنی، و گردن خود را جِسر و پل عبور برای مردم قرار نده.
ای پدر بنده خدا (أباعبدالله) دیگر برخیز از نزد من! چرا که تحقیقاً برای تو خیر خواهی کردم، و ذِکر و وِرد مرا بر من فاسد مکن؛ زیرا که من مردی هستم که روی گذشت عمر و ساعات زندگی حساب دارم، و نگرانم از آنکه مقداری از آن بیهوده تلف شود. و تمام مراتب سلام و سلامت خداوند برای آن کسی باد که از هدایت پیروی میکند، و متابعت از پیمودن طریق مستقیم مینماید.“»3
- در أقرب الموارد گوید: «تَعَنَّتَه: أدخلَ علیه الأذَی و طلب زَلَّتَه و مشقَّتَه؛ یُقال: جاءَهُ مُتَعَنِّتًا أی طالبًا زَلَّتَه. و ـ فی السّؤال: سألَه علی جِهَة التَّلبیسِ علَیه؛ و رُبَّما عُدِّی بِعَلَی.»
- بحار الأنوار، طبع حروفی (مطبعه حیدری) ج ١، ص ٢٢٤ تا ص ٢٢٦ کتاب العلم، باب هفت: «آداب طلبِ العِلم و أحکامِه» حدیث ١٧.
- روح مجرّد، ص ١٧٦.
