عنوان بصری ج۱

خود قیاس می‌کنیم، و اینجاست که این اشکالات و اعتراضات پیش می‌آید که: ای رسول خدا! چرا فلان عمل را انجام دادی و یا ندادی؟ و ای رسول خدا! بهتر بود فلان کار را می‌کردی! درحالتی‌که باید به خود خطاب کنیم که:

وجه تبسّم رسول خدا از دیدن اسرا در جنگ بدر

 نگاه پیغمبر در اینجا معنای دیگر دارد. یکی از آنها رو می‌کند به عبّاس عموی پیغمبر و می‌گوید: این همان کسی است که تو در مکّه می‌گفتی که: دارای حالات و روحیّات و اخلاق عجیب است؟! این همان شخصی است که داریم می‌بینیم؟! نگاه کن ببین از اسارت ما چقدر خوشحال است!

 وقتی پیغمبر این را شنیدند فرمودند: «تبسّم من از این است که می‌بینم هرچه شما را دعوت کرده‌ام ‌نپذیرفتید و الآن می‌خواهم شما را اجباراً و با طناب به بهشت ببرم!»²

 یعنی درست مثل بچّه‌ای که از مِهْمیز لطف و عنایت پدر فرار می‌کند.

چرا گوسفند از شبانی چون حضرت موسی می‌گریزد

 یا مثل داستان حضرت موسی ـ علی نبیّنا و آله و علیه السّلام ـ که گوسفندی از میان رمه‌اش فرار می‌کند و حضرت به دنبال آن گوسفند و برّه می‌دود ولی نه برای اینکه آن را به گلّه برگرداند، بلکه برای اینکه از دست گرگ محافظت کند.

 حال ببینیم: در مخیّلۀ آن گوسفند راجع به حضرت موسی چه می‌گذرد و در مقابل حضرت موسی علیه السّلام دربارۀ این حیوان به چه چیزی می‌اندیشد، و تفاوت در کجاست! آن حیوان از اینکه موسی علیه السّلام می‌خواهد آن را در تحت نظام و تربیت و مِهْمیز خودش قرار بدهد، فرار می‌کند، و موسی به دنبال او می‌دود تا آن را از شرّ گرگ حفظ کند؛ درحالتی‌که آن حیوان هیچ‌گاه به عمق فکر موسی